شرح گلشن راز ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٦

بيان حقيقت من :

و من گفته‌اند و در پناه حقّ خفته‌اند و به مرگ اختيارى از خود فراموش نموده‌اند ؛ به مقتضاى حديث : « موتوا قبل ان تموتوا و حاسبوا انفسكم قبل ان تحاسبوا » .

من و چون نماند در ميانه * چه كعبه ، چه كنش ، چه ديرخانه

يعنى چون تو از مقام خوف مفرط - كه معناى اتقوا اللّه است - به مقام رجاى صرف آمدى ؛ چه ، در وقتى داراى اين مقامى ، كه خودى در ميانه متخلّل « 1 » نباشد ، و من و ماى خود را گم در من و ماى « 2 » حقّ نمايى و از خودى خود بميرى .

بمير از خويش تا يا بى رهايى

و مقام جبر ذاتى و صفاتى از جهت تو حاصل شود . كما قيل :

« هر آن كس را كه مذهب غير جبر است * نبى فرمود كه در شرع گبر است »

اما نه جبرى كه ذات را از خود دانى و افعال نسبت به حقّ دهى ، بلكه هم ذات و هم آثار و هم « 3 » صفت « 4 » را از او دانى . بالجمله در آن « 5 » مقام ثانى ، از جهت سالك منتهى كامل مكمّل ، فرقى در بودنش در دير و كنش و بتخانه و مسجد نيست ، و در همه جا نظر و بصرش بر يكى است . و دم به دم نداى : « ما رأيت شيئا الا و رأيت اللّه قبله » مىزند . « 6 » كما قيل :

« در همه جا با همه ديده به دلدار دوز * از غم عشقش بگوى ، در ره وصلش بكوش »

( 1 ) . شا : حايل ( 2 ) . شا : ما و من ( 3 ) . پا : ( آثار و هم ) را ندارد . ( 4 ) . شا : صفات ( 5 ) . شا : اين ( 6 ) . پا : مىزنند