شرح گلشن راز ( فارسى ) — الصفحة ٢٧

[ مراتب عقل و نفس ]

الطبع طبع ؛ فى كلّ بحسبه ، چه ماوراءش عدم است ، و عدم حالش معلوم است « 1 » . پس گلشن بودن بدن به جهت مصاحبت به روح است كه :

« المجاورة مؤثرة » . « مولوى » - قدّس سرّه - :

« جسم « 2 » خاك از عشق بر افلاك شد * كوه در رقص آمد و چالاك شد »

[ مراتب عقل و نفس ]

[ مراتب عقل و نفس ]

« توانايى كه در يك طرفة العين »

بدان كه توانايى معنى لغوى قدرت است ، و در اصطلاح : « كون الفاعل بحيث ان شاء فعل ، و ان لم يشاء لم يفعل » ، و لكن قادر حقيقى چون انقطاع فيض بر او جائز نيست ، « شاء و فعل » ، چرا كه واجب است نزول فيض از او ، امّا « 3 » « الوجوب بالاختيار لا ينافى الاختيار » .

ز كاف و نون پديد آورد كونين

مراد به كاف و نون كلمه‌ى « كن » واقع در آيه‌ى كريمه است : « إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ » . و اين كلمه‌ى كن حقيقت « 4 » اشاره به‌وجود منبسط ظهورى است ، كه القاب حسناى بسيار دارد از امر اللّه - « و ما امرنا الا واحدة » - ، و نور اللّه كه - « اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ » - ، و « وجه اللّه الباقى بعد فناء كلّ شىء » ، به مقتضاى : « وَ يَبْقى وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ » ، « و ماء الذى به حيات كلّ شىء » به‌موجب : « وَ جَعَلْنا

( 1 ) . پا : ( است ) را ندارد . ( 2 ) . شا ، پا ، دا : مشت . ( 3 ) . پا : ولى . ( 4 ) . شا : ( حقيقت ) را ندارد .