شرح گلشن راز ( فارسى ) — الصفحة ١٧٢

بيان حديث « من عرف نفسه . . . »

يا ذات حق آيينه و اعيان صور است * نزديك محقق كه حديد البصر است

هر آينه‌اى ظهور شكل دگر است »

اى محبّ اگر خواهى كه روى جهان‌نماى جانان ، بصر بىبصيرت تو را به نور جمال خود منوّر نمايد ، بايد دو شرط را به‌جاى « 1 » آورى : اوّل آنكه از خودى بگذرى ، دوّم آنكه غير او را ندانى . قال المولوى - قدس سرّه « 2 » - :

« آنكه مردن پيش او شد فتح باب * سارعوا آمد مر او را در خطاب »

فى قوله تعالى : « وَ سارِعُوا إِلى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ « 3 » » . و جايى « 4 » ديگر :

« فَرِحِينَ بِما آتاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ » . از اينجا است كه لذّت ملاقات خود را - كه در ذايقه‌ى اهل اللّه « احلى من العسل » است - موقوف و مشروط به نيستى و انقضاى اجل محدود دنيوى فرموده ؛ فى قوله تعالى : « وَ لَوْ يُعَجِّلُ اللَّهُ لِلنَّاسِ الشَّرَّ اسْتِعْجالَهُمْ بِالْخَيْرِ لَقُضِيَ إِلَيْهِمْ أَجَلُهُمْ » . چنان‌كه اشخاصى كه آرزوى لقا نداشته و محروم از فيض شهودند ، در طغيان و عمى متروك و مطروح‌اند . كما فى متمّم آيه : « فَنَذَرُ الَّذِينَ لا يَرْجُونَ لِقاءَنا فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ » . پس از باب شرافت مشروط :

« مرگ اگر مرد است گو پيش من آى * تا در آغوشش بگيرم تنگ تنگ »

و كلام على - عليه السّلام « 5 » - است « 6 » : « يا حار همدان من يمت يرنى » .

قايلى فرموده است :

« اى كه گفتى فمن يمت يرنى

( 1 ) . شا : جا ( 2 ) . پا : ( قدس سره ) را ندارد . ( 3 ) . پا : الله ( 4 ) . شا : جاى ( 5 ) . شا : ع ( 6 ) . شا : ( است ) را ندارد .