مرآت الافراد ( فارسى ) — الصفحة ٣٠٦

بخش اول تعليقات و توضيحات .

« انا عند المنكسرة قلوبهم من أجلى » ضبط شده است . ر . ك . جامع الصغير ، ج 2 ، حاشيهء ص 30 و كنوز الحقائق ، ص 89 و بستان السياحة ، ص 133 و ص 359 و شرح تعرف ، ج 3 ، ص 152 و تذكرة الاولياء ، ج 1 ، ص 149 . در شرح تعرف ، ج 4 ، ص 11 ، به نقل از داود ( ع ) ، « الهى اين اطلبك فقال عند المنكسرة قلوبهم » و ج 3 ، ص 127 مضمون اين خبر را به موسى ( ع ) نسبت داده است .

( 276 ) دار القرار : جاى آرامش . مأخوذ از آيهء شريفهء « يا قَوْمِ إِنَّما هذِهِ الْحَياةُ الدُّنْيا مَتاعٌ وَ إِنَّ الْآخِرَةَ هِيَ دارُ الْقَرارِ » ( قرآن : المؤمن ، 39 ) . يكى از القاب بهشت است كه مجازا به معنى جائى كه انسان بتواند در آنجا آسايش داشته باشد . سراى آرامش ، جهان جاويد ، عالم آخرت ، نام يكى از بهشت‌هاى هشتگانه ( بهشت سوم ) . ( فرهنگ معين ، تركيبات خارجى )

( 277 ) حبش پرده‌سوز : ظاهرا منظور بلال حبشى ، نخستين مؤذن اسلام ، است كه با پذيرش دين محمدى پردهء جهل و بت‌پرستى را سوزاند ( يعنى از ميان برداشت ) .

( 278 ) دنگ : احمق ، ابله . ( فرهنگ معين )

( 279 ) ياء و سين : منظور آيهء 1 ، سورهء يس .

( 280 ) تخت سليمان : وقتى سليمان به جائى مىرفت با سپاه ، گويند او بر تخت بود و باد تخت را برداشته بود ، و به زير تخت او سپاه مىرفت و آن اسبانى بودند كه با باد مىرفتند . . . ر . ك . قصص الانبياء ، قصهء شصت و يكم ، ص 288 .

( 281 ) اشاره به داستان حضرت سليمان ( ع ) و مورچه . ر . ك . قصص الانبياء ، قصهء شصت و يكم ، ص 291 - 287 . ر . ك . قرآن : النمل ، 18 ، 19 ، 20 .

( 282 ) ريش : زخم ، جراحت . ( فرهنگ معين )

( 283 ) مغيلان : خارشتر ، درختچه‌ايست با خارهاى بىشمار از تيرهء پروانه‌واران و از دستهء گل ابريشم‌ها كه از آن نيز صمغ عربى به دست مىآورند . ( فرهنگ معين )

( 284 ) « كيست كه نى مات اوست » - كيست كه مات او نيست .

( 285 ) زبده : سرشير ، خامه . ( فرهنگ معين )

( 286 ) قرآن : آل عمران ، بخشى از آيهء 191 .

( 287 ) فلكى : عالم علم افلاك ، منجم . ( فرهنگ معين )

( 288 ) قرآن : الروم ، 19 .

( 289 ) قرآن : المؤمن ، بخشى از آيهء 16 .

( 290 ) اشاره به « رَبُّ الْمَشْرِقَيْنِ وَ رَبُّ الْمَغْرِبَيْنِ » ( قرآن : الرحمن ، 17 ) .

( 291 ) نفس امّاره : « روح انسانى را به اعتبار غلبهء حيوانيت نفس اماره گويند و نفس اماره گويند از جهت آنكه صاحب آن را همواره امر به كارهاى بد مىكند » . ( فرهنگ لغات عرفانى ) ر . ك . قرآن :

يوسف ، 53 « . . . إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ . . . » .

( 292 ) نفس مرضيه : اشاره به آيه‌هاى 27 و 28 سورهء الفجر : « يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ » « ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً » .

( 293 ) صاحب زمان : صاحب كمال روزگار ، بزرگ بزرگان عصر : - نظامى گنجوى مىفرمايد :

مرا از كريمان صاحب زمان * توئى مانده باقى كه باقى بمان .

( لغت‌نامه )