شذرات المعارف ( فارسى ) — الصفحة ١٦٥

نكات

مرتبه خامسه عالم ، سجل الكون است و اشاره شده به آن به قوله تعالى :

« يَعْلَمُ ما فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ » « 1 »

مرتبه سادسه ، عالم كون جامع است ؛ كما قال : « وَ لا رَطْبٍ وَ لا يابِسٍ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ » كه مقام ولايت مطلقه و مشيت صاعده است . « 2 »

26 . معرفه : ركن دوم ، رضا و خشنودى اوست از بندگان ؛ چنانچه مىفرمايد : « رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ » * و « اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَ يُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ » و « وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ » * و « يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ » . « 3 »

« جنود عقل و جهل » و كتاب‌هاى فقهى ايشان مفقود گرديده و تاكنون به دست نيامده است . ( 1 ) . مرتبه پنجم عالم ، ثبت جهان آفرينش است كه نقشه ترسيمى آن از جهت كلى و جزئى مشخص مىشود . خداوند تعالى مىفرمايد : يَعْلَمُ ما فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ ( انعام ( 6 ) : 59 ) او آگاه است به اينكه در عالم وجود چه موجوداتى - اعم از موجودات روى زمين و موجودات بىشمار دريايى - پا به عرصه مىنهند كه اين عالم را عالم « سجل الكون » مىنامند . ( 2 ) . ششمين مرتبه از مراتب علم الهى ، مرتبه كون جامع است كه تمامى جزئيات نقشه عالم هستى از خشك و تر در آن آشكار مىشود . در حقيقت نقشه اجرايى عالم است كه به مشيت الهى و ولايت مطلقه او بايد لباس وجود بر تن كند ؛ همان گونه كه قرآن مىفرمايد : إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ ( يس ( 36 ) : 82 ) ( 3 ) . پس از بيان ركن اول ، اكنون درباره ركن دوم مىفرمايند : ركن دوم شامل رضايت و خشنودى حق از بندگانش است ؛ زيرا آن‌گاه كه خداوند تعالى لباس انسانيت را بر اندام انسان پوشانيد ، فرمود : ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ ( مؤمنون ( 23 ) : 14 ) توضيح آنكه هنگامى كه خداوند خلق بديعى را طراحى و به‌عنوان گل سرسبد كائنات نقش وجود بخشيد ، به سبب داشتن نيكوترين مخلوق به خود مباهات كرد و خود را ستود . بنابراين موجودى كه مورد لطف و عنايت حق قرار دارد ، شايسته آن است كه بدرخشد و رضايت و خشنودى حضرتش را فراهم آورد ؛ چنان‌كه مشاهده مىكنيم خداوند تعالى در موارد گوناگون از بندگانش ابراز رضايت مىكند و مىفرمايد :