شرح فصوص الحكم ( تحقيق حسن حسن زاده آملى ) ( فارسى ) — الصفحة ٩٥٩

[ 23 ] [ فصّ حكمة إحسانيّة فى كلمة لقمانيّة ]

و تعالى مطلق التّصرف است در عالم . پس نه اشاعت است و نه شركت .

قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ هذا روح المسألة .

يعنى قول حق سبحانه كه مىفرمايد قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ الآية .

روح مسئله شركت و حقيقت اوست از براى آنكه چيزى متحقّق نمىشود مگر به روحش كه مربّى اوست . و شركتى كه مشركان اثبات مىكنند امرى است وهمى كه در نفس امر نه روح دارد و نه حقيقت . پس شركت ميان اسم اللّه و رحمن امر حقيقى است از براى دلالت هريك بر ذات ، و آن مستفاد نمىشود مگر ازين آيت . پس آيت روح مسألهء شركت باشد ؛ و قول اول كه قول مشركان است چون دعوى كاذبه است و حقيقتى ندارد معفو و مغفور نيست ؛ و اما قول اهل سعادت چون در اعتبار شركت دلالت بر ذات دعوىاى است صادقه لاجرم ايشان مغفوراند وَ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ * . بيت :

گر خطا گفتيم اصلاحش تو كن * مصلحى تو اى تو سلطان سخن

كيميا دارى كه تبديلش كنى * گرچه جوى خون بود نيلش كنى

اين‌چنين ميناگرىها كار تست * اين‌چنين اكسيرها ز اسرار تست « 1 »

( 1 ) - ابيات از دفتر دوم مثنوى معنوى عارف رومى است .