شرح فصوص الحكم ( تحقيق حسن حسن زاده آملى ) ( فارسى ) — الصفحة ٧٨٦

[ 16 ] [ فصّ حكمة رحمانيّة فى كلمة سليمانيّة . ]

عين او نيست از روى يقين ، اما عين اوست به حسب حقيقت ، چنان كه تو در زمان تجديد عين آنى كه در زمان ماضى بودى .

ثمّ إنّه من كمال علم سليمان التّنبيه الّذى ذكره فى الصّرح . قِيلَ لَهَا ادْخُلِي الصَّرْحَ و كان صرحا أملس لا أمت فيه من زجاج . فلمّا رأته حسبته لجّة أى ماء ، وَ كَشَفَتْ عَنْ ساقَيْها . حتّى لا يصيب الماء ثوبها . فنبّهها بذلك على أن عرشها الّذى رأته من هذا القبيل و هذا غاية الإنصاف . فإنّه أعلمها بذلك إصابتها فى قولها كَأَنَّهُ هُوَ .

يعنى از كمال علم سليمان عليه السلام ، آن بود كه به امر او ديوان بر سر آب قصرى بنا كرده بودند و صحن قصر بر روى آب آبگينه سوده تعبيه كرده كه بيننده آن را آب پنداشتى ، و آن آبگينه چون روى آب هموار بودى بىعوج و نتوّ .

و بلقيس را فرمان شد كه درين قصر درآيد . لاجرم زجاج را آب پنداشت و از براى محافظت جامه‌ها دامن درچيد . پس بلقيس را تنبيه كرد كه حال عرش او چون حال صحن صرح است . درين كه هريك مشابه مماثل است آنچه را گمان برده شده است چه عرش منعدم شده است و آنچه موجد ايجاد كرده مماثل اوست .

و اما صرح از غايت لطف و صفاء شبيه ماء صافى و مماثل اوست ؛ و اين غايت انصاف است از سليمان عليه السلام كه او را اعلام كرد كه در كَأَنَّهُ هُوَ گفتن مصيب است .

و هذا التّنبيه الفعلى كالتّنبيه القوليّ الذى فى سؤاله بقوله : أَ هكَذا عَرْشُكِ و لم يقل أ هذا عرشك . « 1 »

و اين تنبيه فعلى شبيه تنبيه قولى است كه در سؤال سليمان مدرج بود كه گفت

( 1 ) - اين يك سطر عربى : « و هذا التنبيه الفعلى كالتنبيه القولى الذى في سؤاله بقوله : أ هكذا عرشك و لم يقل أ هذا عرشك » عبارت قيصرى است در شرح كه خوارزمى آن را نقل كرده است و ترجمه نموده است ، نه اينكه متن باشد و عبارت شيخ اكبر .