شرح فصوص الحكم ( تحقيق حسن حسن زاده آملى ) ( فارسى ) — الصفحة ٧٥٣

[ 15 ] [ فصّ حكمة نبويّة فى كلمة عيسويّة ]

و هذا الاسم إذا أعطاه الحقّ من عباده يسمّى الحقّ بالمعزّ ، و المعطى له هذا الاسم بالعزيز . فيكون منيع الحمى عمّا يريد به المنتقم و المعذّب من الانتقام و العذاب .

و اين اسم را خداى از بندگان خود به هركه عطا دهد و آن بنده را عزيز گرداند حق را « معزّ » خوانند و آن بنده را « عزيز » گويند از براى آنكه مظهر « عزّت » است ، پس حق مانع حماى خود باشد كه آن عين عبد است و عزيزكردهء حق از انتقام و عذاب منتقم و معذب .

و جاء بالفصل و العماد أيضا تأكيدا للبيان و لتكون الآية على مساق واحد فى قوله إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ * و قوله كُنْتَ أَنْتَ الرَّقِيبَ عَلَيْهِمْ فجاء أيضا إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ * . فكان سؤالا من النبىّ صلى اللّه عليه و سلّم و إلحاحا منه على ربّه فى المسألة ليلته الكاملة إلى طلوع الفجر يردّدها طلبا للإجابة فلو سمع الإجابة فى أوّل سؤال ما كرّر . فكان الحقّ يعرض عليه فصول ما استوجبوا به العذاب .

يعنى ايراد فصل و عماد در إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ * از براى آنست كه با إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ * و كُنْتَ أَنْتَ الرَّقِيبَ از روى مساق موافق باشد و افادهء تأكيد بيان نيز كند . و سؤال نبى عليه السلام و إلحاح او در مسألت ، از اول شب تا طلوع فجر ، از جهت تأخّر اجابت بود كه اگر در اوّل سؤال اجابت شدى تكرار نكردى . پس گوئيا كه حقّ عرض مىكرد بر رسول فصول آنچه بدان مستوجب عذاب بودند ، و اين عرض به طريق كشف اعيان عباد بود در حالت قرائت .

عرضا مفصّلا فيقول له فى كلّ عرض عرض و عين عين إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبادُكَ وَ إِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ .

يعنى گوئيا كه حق كل واحد واحد را از اعيان عباد و ذنوب مفصلا عرض مىكرد ، و رسول عليه السلام در عرض هر فصلى فصلى ، و در عرض حال هر عينى عينى ، در مخاطبهء حق مىگفت إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبادُكَ يعنى : بيت