شرح فصوص الحكم ( تحقيق حسن حسن زاده آملى ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٢٦

[ 10 ] [ فصّ حكمة أحديّة فى كلمة هوديّة ]

مطروق اليه را مىداند بيت :

پس شناسد چون تجلّى كرد دوست * اينكه راه و مقصد و هم رهرو اوست

هم طلب هم طالب و مطلوب او * هم محبّ هم عشق و هم محبوب او « 1 »

لاجرم بر صراط مستقيم جز از سر دانش نپويد و در مخاطبهء دوست هم به زبان او غير ازين نگويد كه بيت :

ألا ليس فى الأكوان يا غاية المنى * سوى نورك البادى بسار و سائر

ذكرتك دهرا قبل أن يكشف الغطا * و خلتك يا طيب القلوب بغامر

إذا فتحت عين البصيرة لم أجد * سواك بمذكور و ذكر و ذاكر « 2 »

و غايت اين طريق را نيز مىداند كه حق است و مىگويد بيت :

هميشه عاقبت محمود باشد * در آن راهى كه پايانش تو باشى

و قسمى ديگر آنكه بر طريقى مىرود كه حقيّت آن را نمىداند و غايت آن را نمىشناسد و منتهى شدن آن را به حقّ در نمىيابد . پس اين طريق در حقّ او صراط مستقيم نيست و اگرچه اين همان طريقى است كه عارف آن را مىشناخت و در حقّ

- را نمىداند . . . » كه باز در نسخه‌ها به‌جاى « حقيّت » حقيقت آمده است ، چنان‌كه در اين قسم دوم عبارت قيصرى نيز « حقيّت » به حقيقت تحريف شده است . ( 1 ) - صواب اين است كه اين مصراع بدين صورت باشد : « هم محبّ هم حبّ و هم محبوب او » . ( 2 ) - اين سه بيت تازى در نسخه‌ها بسيار مشوّش‌اند ، و تحريفات غريب بدانها روى آورده است ، و در بعضى از نسخ قسمتى از آن آب ديده است كه فقط بياض آن باقى است . خلاصه اينكه ما ابيات مذكور را مطابق فحوى به قياس تصحيح نموده‌ايم . در مصادر و مآخذ فحص بسيار كرده‌ايم به قائل آن دست نيافته‌ايم ؛ و قيصرى در شرح بجاى آنها اين دو بيت را نقل كرده است ، بدين عبارت : « اى يعرف انها حق و الطارق و المطروق اليه حق » ، كما قيل : لقد كنت دهرا قبل أن يكشف الغطاء * إخالك أني ذاكر لك شاكر فلمّا أضاء الليل أصبحت شاهدا * بأنك مذكور و ذكر و ذاكر در مصراع اول ابيات متن ، به‌جاى « يا غاية المنى » مىشود « ما غاية المنى » خوانده شود . و در مصراع دوم بيت دوم ، به‌جاى « بغامر » مىشود « بغابر » ، و يا « بغائر » خوانده شود .