شرح فصوص الحكم ( تحقيق حسن حسن زاده آملى ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٧١

[ 9 ] [ فصّ حكمة نوريّة فى كلمة يوسفيّة ]

فى منام .

پس به قول عايشه درين شش ماه گذشت ؛ بلكه كلّ عمر رسول عليه السلام در دنيا برين نهج بود كه از صور محسوسه كه درين خوابگاه و غفلت‌آباد دنياست راه به معانى آنكه مراد خداست مىبرد لاجرم عمر او نيست مگر منام در منام از آنكه احوال متعاقبه ، منامات متعاقبه است .

و كلّ ما ورد من هذا القبيل فهو المسمّى عالم الخيال .

يعنى هرچه وارد مىشود در كون از آن قبيل است كه تعبيرش بايد كرد پس همه عالم خيال است كما قال :

إنّما الكون خيال و هو حقّ فى الحقيقة * كلّ من يفهم هذا حاز أسرار الطريقة

خوابست و خيال اين جهان فانى * در خواب كجا حقيقت خود دانى

چون روى به سوى آن جهان گردانى * پيدا شودت حقايق پنهانى

* * *

حياتك فى الدّنيا رقاد و ما ترى * خيال صريح لاح فى حالة الكرى

بلى مدركات العقل و الحسّ كلّها * خيال و لكن ينبغى أن يعبّرا

إذا فتحت عيناك أبصرت أنّه * هو الظّاهر المشهود فى صورة الورى

و ما موضع فى ملكه منه خاليا « 1 » * من الفلك الأعلى إلى منتهى الثّرى

و لكنّه قد سكّرت أعين كما * تراها ترى الذّرات و الشّمس لا ترى

تشاهد فى الكون اختلافا و كثرة * و ما فيه إلّا واحد قد تكرّرا

خفى جلّى واحد ليس واحدا * و هذا صحيح عندنا ليس منكرا

* * *

آن روز كه اين خواب معبّر گردد * وين شبهت و اشكال مقرر گردد

( 1 ) - نسخه‌ها همه بدين صورت‌اند : « و ما موضع في ملكه منذ حالها » ، و ما چنين مىبينيم كه عبارت تحريف شده است و صحيح آن « منه خاليا » است ، بجاى « منذ حالها » ، كه ما نافيه است و ضمير منه به حق راجع است ، و معنى بيت اينكه در ملك او از فلك اعلى تا زير خاك جايى از او خالى نيست .