شرح فصوص الحكم ( تحقيق حسن حسن زاده آملى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٨٤

[ 6 ] [ فصّ حكمة حقيّة فى كلمة إسحاقيّة ]

برگيرى و خداى ترا عالى گرداند و بعد از تو ديگرى و ديگرى بگيرد و برآيد و بر ثالث منقطع شود اما وصل كنند و او نيز برآيد ، و گفت بگوى يا رسول اللّه كه درين تعبير صواب را دريافتم يا خطا كردم ؟ رسول صلى اللّه عليه و سلم گفت

« أصبت بعضا و اخطأت بعضا »

و ابو بكر سوگند داد كه يا رسول اللّه مرا خبردار سازد كه خطاى من درين تعبير كدام است رسول عليه السلام گفت

« لا تقسم »

و اشتغال به بيان نكرد و بر صحت اين حديث اتفاق هست ، آرى بيت :

در بر داناتر از خود دم زدن * هست كار خويش را بر هم زدن

گرچه باشد قول تو عين صواب * آن خطا باشد به نزد ذو لباب « 1 »

و قال اللّه تعالى لإبراهيم حين ناداه أَنْ يا إِبْراهِيمُ قَدْ صَدَّقْتَ الرُّؤْيا ، و ما قال له صدقت فى الرّؤيا أنّه ابنك ، لأنّه ما عبّرها ، بل أخذ به ظاهر ما رأى ، و الرّؤيا تطلب التعبير .

و حضرت الهى در هنگام نداى ابراهيم گفت : اى ابراهيم تصديق كردى رؤياى خود را و آنچه در خواب ديدى صادق شمردى ؛ و نگفت كه صادق بودى در رؤيا و نفرمود كه آنچه ديدى كه ذبح مىكردى عين فرزند تو بود ؛ از آنكه ابراهيم تعبير نكرد و اخذ به ظاهر رؤياى خويش كرد و به تعبيرش محتاج نديد و حال آنكه رؤياى او حاجت به تعبير داشت .

و لذلك قال العزيز إِنْ كُنْتُمْ لِلرُّءْيا تَعْبُرُونَ و معنى التعبير الجواز من صورة ما رآه إلى أمر آخر .

و از براى معانى ظاهره در صور حسيّه كه متنزّل مىشود از مرتبهء خياليّه محتاج است به تعبير . ملك مصر گفت اى قوم جمع آمده جواب خواب من بدهيد اگر تعبير رؤيا مىدانيد .

( 1 ) - از اين مقام و استشهاد به دو بيت مذكور به مذهب خوارزمى مىتوان پى برد كه اماميه باشد ، و مثل اين مقام در دو جاى ديگر بگذشت .