شرح فصوص الحكم ( تحقيق حسن حسن زاده آملى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٢١

[ 4 ] [ فصّ حكمة قدوسيّة فى كلمة إدريسيّة ]

تا بسوزد ظلام قيد وجود * آفتابى برآمد از اسرار

چون تو از خويشتن فنا گشتى * گشت عالم پر از تجلى يار

از خودى خودت كنارى گير * تا ببينى نگار خود به كنار

اصل اعداد جز يكى نبود * به اسامى اگرچه شد بسيار

بىعدد زان سبب شدست عدد * كه يكى را همىكنى تكرار

قطع تكرار بايدت كردن * تا به جز يك نيايدت به شمار

كلّ ذلك من عين واحدة ، لا ، بل هو العين الواحدة و هو العيون الكثيرة .

يعنى همه اين « وجود خلقى » از ذات واحدهء الهيّه است ، باز ازين سخن كه مشعر به مغايرت است اضراب كرد و گفت بلكه « وجود خلقى » عين اين ذات واحده است ظاهر در مراتب متعدده و اين عين واحده‌اى كه وجود مطلق است عيون كثيره است به اعتبار مظاهر متكثره كما قال : شعر .

سبحان من أظهر ناسوته * سرّ سنا لاهوته الثّاقب

ثمّ بدا فى خلقه ظاهرا * فى صورة الآكل و الشّارب

حرف زايد منه درين جدول * نقش خارج مكش برين اطلس

كاندرين خنب نيست جز يك رنگ * و اندرين خانه نيست جز يك كس

يك حديث است و صد هزار ورق * يك سوار است و صد هزار فرس

غير ما نيست گر نمىبينى * گوهرى در ميان چندين خس

نيست در كارخانه جز يك كار * وان تو دارى به غور كار برس

فانظر ما ذا ترى ،

يعنى نظر كن اى سالك طريق حق و طالب مشاهدهء جمال مطلق كه چه مىبينى از وحدت و كثرت جمعا و فرادى ، و اگر وحدت مىبينى فقط پس تو با حقّى تنها از براى ارتفاع اثنينيت ، و اگر كثرت مىبينى تو با خلقى تنها ، و اگر وحدت را در كثرت محتجب بينى و كثرت را در وحدت مستهلك يا بى ، جامع بين الكمالين و فائز مقام حسنيين باشى ؛ و اين مقام « فرق بعد الجمع » است و اول مقام جمع و