شرح فصوص الحكم ( تحقيق حسن حسن زاده آملى ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٧٨

[ 3 ] [ فصّ حكمة سبّوحيّة فى كلمة نوحيّة ]

و لهذا حضرت ( حضرت حق - ظ ) الَّذِينَ اصْطَفَيْنا مِنْ عِبادِنا گفت و تفخيمى كه در اصطفيناست و تشريف و تعظيم كه در اضافت عباد است به حق به صورت صيغهء متكلم ، بر ارباب ذوق سليم پوشيده نيست . پير هرات « 1 » مىگويد :

« الهى اگر يك‌بار گوئى بندهء من ، از عرش بگذرد خندهء من » . بيت :

شاهان جهان بندهء فرمان حسين‌اند * تا گفته‌اى اى دوست كه تو بنده مائى

فهم أوّل الثّلاثة ، فقدّمه على المقتصد و السّابق .

يعنى « ظالمين لانفسهم » اول طوائف ثلاث‌اند كه در آيت مذكورند . پس حق « ظالِمٌ لِنَفْسِهِ » را بر « مُقْتَصِدٌ و سابِقٌ بِالْخَيْراتِ » تقديم كرد از آنكه ظلم بر نفس خويش روا داشت از براى تكميل نفس خود ؛ تا به عدم اعطاى حقوق و حظوظش اتصال كرد به مقام فنا در ذات ، و متحلّى ساخت به حليهء همه كمالات . به خلاف « مقتصد » كه او متوسط است در سلوك و مجاهدات ، و و اصل نيست به مقام فنا در ذات ؛ بلكه واقف در فناء فى الصّفات . و به خلاف « سابِقٌ بِالْخَيْراتِ » كه او در مقام افعال خيريّه و تحليه به اعمال زكيّه چون عباد و زهاد است ؛ و چون متقيان از اعمال موجبه للطرد و البعاد ( و البعد - خ ) و شك نيست كه اين طوائف همه از اهل دارالقرارند و همه برگزيده و اخيارند و ذكر ظلم اثبات عظم مرتبت است نه تحقير و مذمت .

إِلَّا ضَلالًا إلّا حيرة .

تتمه وَ لا تَزِدِ الظَّالِمِينَ است . و تفسير « ضلال » به حيرت كرد و مراد حيرتيست حاصله از علم نه از جهل :

المحمّدىّ

« زدنى فيك تحيّرا »

. يعنى چنان كه گفت ناطق محمدى :

« ربّ زدنى فيك تحيّرا »

، پروردگارا ، تحيّر مرا در تو زياده ساز ، يعنى علم مرا در تو بر مزيد كن كه هرگاه كه در تو ادراك من

( 1 ) - مراد خواجه عبد اللّه انصارى است .