شرح فصوص الحكم ( تحقيق حسن حسن زاده آملى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٨٦

[ 2 ] [ فصّ حكمة نفثيّة فى كلمة شيثيّة ]

و لا يعرف ما قلنا * سوى عبد له همّة

دانى كه چه مىفرمايد ؟ مگر مىگويد كه : بيت :

آنچه در پيش خلق اغيار است * در بر عاشقان همه يار است

دوست را كى شناسد آن احوال * كه به قيد صور گرفتار است

عطار نيز چون ازين معنى بوئى به مشام جانش رسيد فرياد برآورد كه :

بيت :

اى ظاهر تو عاشق و معشوق باطنت * مطلوب را كه ديد طلبكار آمده

غيرى چگونه روى نمايد كه هرچه هست * عين دگر يكيست به ديدار آمده

خواجه قدس سره در نثر الجواهر مىفرمايد كه خود كيست كه غريق لجهء اين بحر بىپايان و حريق شعلهء اين آتش بىامان نيست ؟ اين ضعيف گويد :

در ذات تو جان عاشقان مستغرق * گيتى شده از دو حرف امرت مشتق

با آنكه منزّهى ز قيد و اطلاق * اين طرفه كه هم مقيّدى هم مطلق

و له قدس اللّه سره ، بيت :

آيات توئى ناصب آيات توئى * داننده اسرار و خفيّات توئى

گر داند و گر نداندت جوينده * مطلوب توئى غايت غايات توئى

ثمّ نرجع إلى الأعطيات فنقول إنّ الأعطيات إمّا ذاتيّة أو أسمائيّة . فأمّا المنح و الهيات و العطايا الذّاتية فلا تكون أبدا إلّا عن تجلّ الهى . و التّجلّى من الذّات لا يكون أبدا إلّا بصورة استعداد المتجلّى له ، غير ذلك لا يكون ، فإذا المتجلّى له ما رأى سوى صورته فى مرآة الحقّ .

أعطيات جمع اعطيه است و اعطيه جمع عطا ؛ و منح جمع منحه و منحه نيز به معنى عطاست . چون شيخ در اوّل فص ذكر كرد كه آن عطايا بعضى ذاتيّه است و بعضى اسمائيّه ؛ و اين انقسام به قسمين را تشبيه كرد به انقسام سؤال به قسمين .