شرح فصوص الحكم ( تحقيق حسن حسن زاده آملى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٢٣

[ 1 ] [ فص حكمة الهية فى كلمة آدميّة ]

نشأت ايشان است و تسبيح گفتند حق تعالى را بدان اسماء و تقديس كردند و ندانستند كه حق را عزّ اسمه اسمائيست كه علم ايشان بدان اسماء و اصل نيست ، پس بدان اسماء تسبيح نگفتند يعنى تنزيه از نقايص حدوث و امكان نكردند و تقديس ننمودند يعنى از نقايص حدوث و امكان و از كمالات لازمه به اكوان تنزيه نكردند ، پس غالب شد بر ملائكه آنچه ما ذكر كرديم از عدم وقوف به آنچه تقرير آن به تقديم رسيد و حكم كرد بر ايشان اين عدم وقوف ، پس از آنجا كه نشأت ايشان است گفتند : أَ تَجْعَلُ فِيها مَنْ يُفْسِدُ فِيها ؟ بيت :

ملائك چو ديدند او را بشر * از آنش نمودند نسبت به شرّ

و ليس إلّا النّزاع و هو عين ما وقع منهم فما قالوه فى حقّ آدم هو عين ما هم فيه مع الحقّ .

يعنى نيست اين قول ايشان در حق آدم به غير منازعت و مخالفت مرا مر حقّ را و اين عين نزاعيست كه واقع شد از ايشان با حق ، پس آنچه او را در حق آدم گفتند ايشان در عين آن بودند با حق و ندانستند كه ، بيت :

ديد عيب ديگران هم هست عيب * اى خوشا چشمى كه بينا شد به غيب

ديده سوى غيب اگر بينا شود * عيب‌ها اندر نظر زيبا شود

آرى : بيت

نيك و بد در نظر عقل بود عاشق شو * كآنچه دلبر كند آن را همه زيبا بينى

فلو لا إنّ نشأتهم تعطى ذلك ما قالوا فى حقّ آدم ما قالوه و هم لا يشعرون .

پس اگر نشأت ايشان حجاب از معرفت مرتبهء آدم نشدى ، نگفتندى در حق آدم عليه السلام ، آنچه گفتند و حال آنكه ايشان نمىدانند كه استعدادات و ذوات ايشان اقتضا مىكند آنچه او را به آدم نسبت كردند از نقصان . كما قيل : كلّ إناء يترشّح بما فيه . ع . از كوزه همان برون تراود كه دروست « 1 » .

( 1 ) - مصراع يك رباعى از بابا افضل كاشى است .