شرح فصوص الحكم ( تحقيق حسن حسن زاده آملى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٠٢٧

[ 25 ] [ فصّ حكمة علويّة فى كلمة موسويّة ]

آب كشيد و استظلال به ظلّ الهى كرد و گفت پروردگارا ، فقر من بدان خير است كه به من فرود آورده‌اى .

و اين اظهار شكر است و رضا به خير دنيا ؛ و عمل خود را كه سقى است عين خير منزل داشت ، و وصف كرد نفس خود را به احتياج به حقّ سبحانه در خيرى كه نزد اوست .

امّا سقى را كه عمل موسى است عين خير منزل من عند اللّه داشتن از براى آنست كه خير منزل از حقّ به سوى او نبوّت است و علوم نبوّت . و آب صورت علم است و لهذا ابن عباس رضى اللّه عنهما در آيت كريمهء وَ أَنْزَلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً * آب را به علم تفسير كرد .

پس افاضه كرد بر آن دو دختر عين آنچه را در حقيقت از حقّ استفاضه كرده بود ، اگرچه در صورت غير آن بود ؛ و هم از براى آنكه توفيق و قدرت بر اين عمل جز از خداى نبود پس از حقّ استفاضه كرد و بر آن دو دختر افاضه فرمود .

اما وصف او نفس خود به احتياج الى اللّه در خيرى كه نزد اوست از براى آنست كه فيض حاصل نمىشود مگر به حسب استعداد ، و از جمله شروطش خلوّ محلّ است از منافى معنى فائض بل از كلّ ما سوى اللّه و فقير تام ، كامل مطلق است از نوع بشرى .

فأراه الخضر إقامة الجدار من غير أجر فعتبه على ذلك فذكّره سقايته ( بسقايته - خ ) من غير أجر ، إلى غير ذلك ممّا لم نذكر حتّى تمنّى رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و سلّم - أن يسكت موسى عليه السّلام و لا يعترض حتّى يقصّ اللّه عليه من أمرهما .

پس بنمود خضر عليه السلام اقامت جدار را بىاجر ، پس عتاب كرد او را موسى عليهما السلام بر اين فعل و گفت : اگر مىخواستى اجر مىستاندى .

لاجرم خضر بدين فعل به ياد داد سقايت موسى را بىاجر ، و تذكير امورى غير اين نيز كرد كه موسى بىشهود خضر عليهما السلام متذكر آن نبود .