لطائف غيبيه ( آيات العقائد ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٤٣

لطيفه تفصيليه

كه ايمان در لغت تصديق باشد يعنى باور داشتن و در عرف اهل علم تصديق چنانچه مذكور گرديد .

پس اقرار به زبان تصديق نباشد چنانچه « وَ ما يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِكُونَ » اشارت به آن است ، و همچنين ظاهر كريمه « إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتابُوا » و اين اول مراتب ايمان است ، و از آن بهتر ايمان بغيب است « يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ » و آن مقارن بينائى كه در باطن بود كه مقتضى ثبوت ايمان باشد « كانه من وراء حجاب » و ازين جهت مقرون بغيب است .

و از آن كامل‌تر ايمان آنها كه در حق ايشان فرموده است كه « إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَ إِذا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آياتُهُ زادَتْهُمْ إِيماناً » تا آنجا كه « أُولئِكَ هُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّا » و اين مرتبه ايمان بكمال است و متصل باشد به ايمان يقينى ، و اين منتهاى مراتب ايمان است ، و آنچه در سلوك كمتر از آن نشايد ايمان بتقليد است .

و اما ايمان به زبان چنانچه ظاهر شد ايمان نيست « يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ فِي الْآخِرَةِ » چه ثبات حالتى است كه تا با ايمان مقارن نشود ، طمأنينه نفس كه شرط طلب كمال است ميسر نگردد ، چه هر كس كه در معتقد خويش متزلزل باشد ، طالب كمال نتواند بود ، و ايمان و ثبات ايمان عبارت از حصول جزم است به آنكه كاملى و كمالى هست ، و تا اين جزم نباشد طلب كمال صورت نبندد و عزم طلب كمال و ثبات عزم حاصل نشود ، و سلوك ممكن نبود و صاحب عزم بىثبات « كَالَّذِي اسْتَهْوَتْهُ الشَّياطِينُ فِي الْأَرْضِ حَيْرانَ » باشد .

بلكه متحير را خود عزم نباشد ، چه تا مايل جهتى نشود حركت سير و سلوك ازو واقع نگردد و اگر حركتي كند اضطراب و ترددى بىحاصل است كه آن را فايده و ثمره نباشد و علت ثبات بصيرت باطن و تصديق او بر وجهى است كه زوال