لطائف غيبيه ( آيات العقائد ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٢٦

[ لطيفه تأويلية

هستى و نيستى ، و مرك و زندگانى و علم و جهل و قدرت و عجز و لذت و الم و سعادت و شقاوت بازمانده‌اند زيرا كه به خود گرفتارند و از خود به خود خلاصى نتوان يافت « كُلَّما نَضِجَتْ جُلُودُهُمْ بَدَّلْناهُمْ جُلُوداً غَيْرَها لِيَذُوقُوا الْعَذابَ » لاجرم هميشه ميان دو طرف سموم و زمهرير دوزخ متردداند گاه به اين معذب است ، و گاه به آن « لَهُمْ مِنْ فَوْقِهِمْ ظُلَلٌ مِنَ النَّارِ وَ مِنْ تَحْتِهِمْ ظُلَلٌ » .

چون به دنيا در ربقه طاعت كه اول مرتبه از مراتب ايمان است نيامده‌اند ، و زمام اختيار بدست خود گرفته بآخرت مجبور بمانده‌اند « كُلَّما أَرادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْها أُعِيدُوا فِيها » و اهل يمين اهل ترتب‌اند هميشه در سلوكند ، تا كمالى بعد از كمالي و درجهء بالاى درجه حاصل كنند « لَهُمْ غُرَفٌ مِنْ فَوْقِها غُرَفٌ » از عذاب اهل تضاد خلاصى يافته‌اند « فَلا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ » الحزن على ما فات و الخوف مما لم يأت . به دنيا مجبور بوده‌اند « وَ ما كانَ لِمُؤْمِنٍ وَ لا مُؤْمِنَةٍ إِذا قَضَى اللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَمْراً أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ » بآخرت مختار مطلق شده‌اند « لَهُمْ فِيها ما يَشاؤُنَ » تا به حكم عدل هر يكى را از جبر و اختيار نصيبى باشد ، پس اگر ايشان را بيكى از دو طرف تضاد ملابستى باشد آن تضاد نه تضاد حقيقى بود ، و ايشان به آن معاقب نباشند بل مثاب باشند و آن مانند حرارت و برودت زنجبيل و كافور باشد كه غريزىاند ، نه چون حرارت و برودت سموم و زمهرير كه غريب‌اند « إِنَّ الْأَبْرارَ يَشْرَبُونَ مِنْ كَأْسٍ كانَ مِزاجُها كافُوراً وَ يُسْقَوْنَ فِيها كَأْساً كانَ مِزاجُها زَنْجَبِيلًا » .

همچنانكه منازعت اهل ترتب منازعتى مجازى باشد « يَتَنازَعُونَ فِيها كَأْساً لا لَغْوٌ فِيها وَ لا تَأْثِيمٌ » تا لاجرم « وَ نَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ إِخْواناً عَلى سُرُرٍ مُتَقابِلِينَ » اما مخاصمت اهل نار مخاصمت حقيقى باشد « إِنَّ ذلِكَ لَحَقٌّ تَخاصُمُ أَهْلِ النَّارِ » تا لاجرم « كُلَّما دَخَلَتْ أُمَّةٌ لَعَنَتْ أُخْتَها » پس حرارت و برودت كه متضاداند گاه هر دو طرف سبب عذاب و گاه يك طرف است .