لطائف غيبيه ( آيات العقائد ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٨٧

لطيفه دوم

تعبير باليم شده است ، چنانچه لذت روحانى را ، نسبت بلذات جسمانى نيست .

« وَعْدَ اللَّهِ » مصدر مؤكد است قول حق تعالى را كه « إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ » چنانچه « حَقًّا » مصدر مؤكد « وَعْدَ اللَّهِ » است چه ظاهر است كه « إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ » وعدهء از حق تعالى است - و وعد اللّه منصوب بفعل مقدر است يعنى « وعد اللّه وعدا » و مضمونش حقيت است « إِنَّهُ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ » استيناف است و معنى آن تعليل بر وجوب رجوع همه به حق تعالى است .

و بالجمله مقتضاى حكمت آفريدن خلقان و اعاده ايشان جزا دادن كردهاى ايشان است و بعضى از قاريان « انه » را بفتح همزه خوانده‌اند و مفادش درين هنگام سببيت و تعليل است چه انه در قوت لانه است پس درين آيه كريمه چندين مبالغه از حق تعالى در وفاء بعهد كردن واقع است .

اول تخصيص به آنكه مرجع است .

دوم تأكيد مكلفان بجميعا .

سيم بمصدرى كه فعل او محذوف است ، بواسطه اشعار بر اينكه معلوم و محقق بر وجهى است كه حاجت بتصريح ندارد .

و چهارم به كلمه حقا چه مشعر است بر اينكه حقيت آن نيز معلوم است فلهذا فعل اين مصدر محذوف است .

و پنجم بتعليلى كه مستفاد از « إِنَّهُ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ » است چه درين بيان غرض اصلى و مقتضاى حكمت ، خلق و اعاده شده است .

مخفى نخواهد بود كه درين آيه اشارت بر حقيت معاد جسمانى بلكه اشارت به آن با معاد روحانى به دو وجه عقلى كه پرتو آن بشهادت حدس و وجدان در دار العدل ضمير تافت ، واقع است .