لطائف غيبيه ( آيات العقائد ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٥٢

وجه دوم

شبهه شانزدهم [ راجع به حديث ان الميت ليعذب . . . ]

شبهه شانزدهم [ راجع به حديث ان الميت ليعذب . . . ]

در آن است كه اهل خلاف متمسك بروايتى كه از آن حضرت مرويست كه « ان الميت ليعذب ببكاء اهله » گرديده‌اند و بروايت ديگر كه « ان الميت يعذب في قبره بالنياحة » و مغيرة بن شعبه از آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله روايت مىكند كه « من ينح عليه فانه يعذب بما يناح عليه » .

وجه شبهه ايشان آن است كه ظاهر اين اخبار را دلالت است بر اينكه ميت معذب ميگردد بكرده غير و اين ظلم است و نسبت ظلم بر حق تعالى قبيح است و بر انبيا مانند اين روا نيست .

جواب آن است كه اين خبر صحيح نيست ، چه مضمون آن معارض كريمه « وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى » است و باز در سند اين خبر طعن از ارباب حديث واقع است ، و اگر فرض صحت آن خبر نمائيم بنابر آنكه معارض قرآن است ، حاجت بتأويل دارد و اين به چندين وجه است .

وجه اول

وجه اول

آنست كه مراد ازين آن باشد كه هرگاه كسى وصيت نمايد در اينكه نوحه از براى او بجاى آورند پس مردمان او به وصيت او عمل نمايند ، فلا جرم ميت معذب به وصيت خود خواهد بود ، و چون در جاهليت امر بر بكاء و نوحه مينمودند و درين باب وصيت بجاى مىآوردند پس آن حضرت ردّ كرده ايشان نمود .

و اما آنكه ايشان را مبالغه درين باب بود چنانست كه طرفة بن معبد گفته است :

شعر

شعر

فان مت فانعينى بما انا اهله * و شقى علىّ الجيب يا ابنة معبد

وجه دوم

وجه دوم

آن است كه عربان بر مردگان خويش گريه ميكردند و در آن اثناء