لطائف غيبيه ( آيات العقائد ) ( فارسى ) — الصفحة ١٣٧
اما منهج در بيان آنكه صفات مذكورهء حق تعالى عين ذاتست
اما منهج در بيان آنكه صفات مذكورهء حق تعالى عين ذاتست
اما منهج در بيان آنكه صفات مذكورهء حق تعالى عين ذاتست
بدان كه حقيقت علم عدم غيبوبت مجرّدى است از مجرّدى ، و عدم غيبوبت گاه بجهة عينيّت باشد همچون علم نفس بذات خود و آن را علم حضورى گويند و گاه به جهت ارتباطي ديگر باشد همچون قيام صورت مجرّده منتزعه از ماديّات بنفس و آن را علم حصولى خوانند و در صورت اول چون آن مجرّد قائم بذات خود است علم خود باشد به خود پس خود علم باشد و خود معلوم و در صورت ثانيه كه قائم به غير است علم غير باشد و خود علم باشد و معلوم ، اما عالم غير باشد .
و چون حضرت حق در اعلى مراتب تجرد است زيرا كه از ماهيت مجرّد است فضلا عن المادّه ، پس خود علم باشد و خود معلوم در مرتبهء ذات خود و نسبت عدم غيبوبيّت مصداق عينيّت باشد .
و ازينجا ظاهر گرديد كه ذات حق تعالى در همهء مراتب عالم است به خود و آنچه بعضى از سالكان مسلك تحقيق را اشتباه شده كه چون در آن مرتبه نسبت تمام مستهلك‌اند ، پس علم بذات در آن مرتبه نباشد ، بنابر آنكه علم نسبت است يا مقتضى نسبت ، شبهتى ضعيف است ، و مستلزم امر شنيع كه سبب نفى علم بذات از حضرت حق تعالى است تعالى عن ذلك علوّا كبيرا .
تفصيل جواب اين شبهه آنست كه نسبت از منتزعات عقل است و مطابق و مصداق آنگاه وحدت است چون اتّحاد و عينيّت كه متحقق است در واقع و محكى عنه اين نسبت وحدت است و نسبت دويى در عقل است و حكايت و گاه مصداق و مطابق نسبت ارتباطى است ميان دو چيز كه هر يك به صورتى موجودند در واقع همچون نسبت