لطائف غيبيه ( آيات العقائد ) ( فارسى ) — الصفحة ١٣٢

لطيفه چهارم [ دليل عقلى بر مدعى ]

و ابن عباس چنين نقل نموده كه حق تعالى پشه‌ها را بر نمرود و لشكرش مسلط گردانيد تا گوشت و خون ايشان را خوردند و يك پشه بر نمرود مسلط شده او را هلاك گردانيد .

مخفى نخواهد بود بر حقيقت‌شناس دوربين كه چشم بصيرتش مكحّل بسرمهء يقين شده باشد كه در اين آيهء كريمه استدلال عقلى بر مطلوب اصلى است به آنكه عدم نطق و تكلم نقص است و ناقص را صلاحيت الوهيت و معبوديت نيست .

و حق تعالى اشاره به اين دليل بلسان خليل عليه السّلام نموده كه « فَسْئَلُوهُمْ إِنْ كانُوا يَنْطِقُونَ » . و بالجمله درين آيه اشارت است بصبح صادق برهان قطعى كه شرط معبود آنست كه قدرت بر نطق داشته باشد و بعد از آن تنبيه بر بداهت مقدمات اين استدلال نمود كه « فَرَجَعُوا إِلى أَنْفُسِهِمْ » چه مراجعت بوجدان شاهد روشن بر صحت مقدمات برهانست و بعد از آن اعاده اين دليل فرمود كه « أَ فَتَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لا يَنْفَعُكُمْ شَيْئاً وَ لا يَضُرُّكُمْ ( و لا ينطق معكم حتى يقدر على نفعكم و ضركم ) أُفٍّ لَكُمْ وَ لِما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ » و بعد از آن تأكيد دليل نموده كه « أَ فَلا تَعْقِلُونَ » يعنى تعقل در علم و عمل خويش نماييد .

و تأييد در مرتبه چهارم نموده كه « قُلْنا يا نارُ كُونِي بَرْداً وَ سَلاماً عَلى إِبْراهِيمَ » و درين آيه اشارت بر قدرت حق تعالى بر نطق و كلام است ، پس او را صلاحيت معبوديت و الوهيت است چه ابراهيم را نفع داد و دفع مضرت نمود و يارانش كه در مدت مديد و عهد بعيد بصدد ضرر رسانيدن به آن حضرت بودند تا كه آتش افروختند ، به اشاره « كُونِي » « بَرْداً وَ سَلاماً » نمود ، پس ظاهر گرديد كه معبود عالميان بايد كه متصف بقدرت بر نطق و قول كه از جنس اصوات و حروف است باشد .