لطائف غيبيه ( آيات العقائد ) ( فارسى ) — الصفحة ١١٤

مطلب چهارم در اراده است

مطلب چهارم در اراده است

مطلب چهارم در اراده است

بدان كه اهل اسلام را اتفاق است بر اينكه خداى تعالى مريد است اگر چه ايشان را خلاف در معنى اراده است ، محققان از متكلمين مانند قبلة العارفين نصير الحكماء و المحققين در تجريد و ابو الحسين از بصريين بر آنند كه اراده نفس داعى بمعنى علم ينفع است ، فلا جرم مصلحت فعل باعث تعلق ارادهء فاعل بفعل است و امّا اشاعره و جبّائيان بر آنند كه اراده صفت زايد بر علم است و حق مذهب اول است چنانچه مقتضاى كريمه « يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ » است چه ظاهر اين آيه تعلق ارادهء حق تعالى به آسانى بندگانست ، و در اين دلالت است بر اينكه اراده نفس علم بمصلحت است .

بناء على ذلك شيخ طبرسي در تفسير اين آيه فرموده است كه در اين آيه دلالت است بر بطلان گفته قائلان بجبر كه « فيه دلالة على بطلان قول المجبّرة لأنه بين أن في افعال المكلفين ما يريده سبحانه و هو اليسر و ما لا يريده و هو العسر و لانه اذا كان لا يريد بهم العسر فأن لا يريد تكليف ما لا يطاق أولى » .

و بالجملة آيات قرآنى و بيّنات فرقانى را دلالت بر اين مدّعى است اوّل « إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ » .

بدان كه مراد از قول « كُنْ » امر تكوين است ، پس حاجت نيست باينكه ذكر قول « كُنْ » درين آيه بر سبيل تشبيه يا تمثيل باشد . فلا جرم « فَيَكُونُ » از كون تامه است بمعنى « يوجد » نه « كون ناقصه » .

دوم « إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً » امّت