لطائف غيبيه ( آيات العقائد ) ( فارسى ) — الصفحة ٩٣

مطلب دوم در اثبات علم بارى تعالى بذات خود و بساير ممكنات

طبرسى عليه الرحمة مثل آن را از قتاده نقل نموده است .

و هرگاه تعليم جميع معانى اسما بآدم نموده باشد ، بايد كه هر يك از آنها را صورتى بوده باشد كه به آن امتياز از جميع اغيار داشته باشد ، پس علم به اين اسامى عبارت از انكشاف اين اسامي و انكشاف معانيشان كما هى است چه معلوم است كه اگر كسى لفظى گويد بىآنكه تصور معنى آن نمايد ، در عرف او را عالم نميگويند ، و هرگاه كه مسمّيات آنها را نداند بعد از آنكه ايشان را بيند عارف به آنها نخواهد بود و معرفت مجرد آن اسم او را بمسمى ره نخواهد نمود .

و بالجمله حق تعالى آدم را عالم بجميع معلومات گردانيد كه « عَلَّمَ آدَمَ - الْأَسْماءَ » يعنى آموخت حق تعالى مر آدم را جميع اسماء و حقايق آنها را چنانچه مقتضاي لفظ كلّهاست ، خواه بالهام و خواه بخلق علم ضرورى در دل او ، پس لازم آيد كه بارى تعالى عالم بجميع ذرات عالم و همچنين عالم بذات خود باشد ، چه معلومست كه علم آفرينست ، بايد كه علم او را لذاته بذاته بلكه عين ذاتش باشد .

« ثُمَّ » پس از آنكه آدم را اسماء مسميات در آموخت « عَرَضَهُمْ » عرض كرد اشخاص مسمّيات را ، و بالجمله عرض نمود مسميات آن اسامى را « عَلَى الْمَلائِكَةِ » بر فرشتگان ، بعضى را اعتقاد آنست كه مراد از فرشتگان جميع فرشتگان است و بعضى را اعتقاد آنست كه فرشتگانى كه قائل « أَ تَجْعَلُ فِيها » بودند ، يعنى فرشتگان روى زمين ، و ليكن اول اولى است « فَقالَ » پس گفت و امر فرمود نه از روى تكليف ، بلكه از روى تنبيه بر عجز ملائكه ، فرمود كه « أَنْبِئُونِي » خبر دهيد مرا « بِأَسْماءِ هؤُلاءِ » بنامهاى اينها كه معروض شده‌اند بر شما « إِنْ كُنْتُمْ » اگر هستيد شما « صادِقِينَ » راست‌گويان در آن دعوى كه از ما داناتر نخواهيد آفريد ، يا در طعن بر استحقاق خلافت آدم ، و حال او را علم بايد و شما را نيست .