لطائف غيبيه ( آيات العقائد ) ( فارسى ) — الصفحة ٨٦

مطلب اول در بيان قدرت

پس آنچه لازمست درين مقام آنست كه « لكن شاء في الأزل ففعل » چنانچه اعتقاد حكما است غير واقع است ، و اگر مسلّم داريم مخالفت ميان اين دو معنى قدرت بر اينكه « إن شاء فعل و إن لم يشأ لم يفعل » نظر بامكان ذاتيست ، فلهذا تجويز تخلف مراد از تعلّق اراده نكرده‌اند ، و اما صحّت صدور و لا صدور نزد متكلمان نه به مجرد امكان ذاتيست ، بلكه امكان وقوعى ، فلهذا يك بار فعل نيست و يك بار فعل هست ، پس حق اين مذهب است چنانچه آيه كريمه « إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ » دلالت بر آن دارد .

و اما اينكه مراد از قدرت در اينجا اين معنى است نه معنى حكماء ، زيرا كه قرآن بعضى از آن مفسّر بعضى ديگر از آنست ، و قدرت در ساير آيات محمول بر اين معنى است ، بايد كه قدرت درين آيهء كريمه باز محمول بر آن باشد .

و درين مطلب چندين آيه است : اول قوله تعالى « وَ إِنْ تُبْدُوا ما فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ » يعنى اگر آشكارا كنيد آنچه در دلهاى شماست ، يا پنهان سازيد ، حق تعالى شما را بدان حساب مىكند « فَيَغْفِرُ » پس بيامرزد بعد از آن « لِمَنْ يَشاءُ » مر آن كس را كه خواهد بفضل « وَ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ » و عذاب كند هر كه را خواهد بعدل .

مخفى بر دقيقه‌رس نخواهد بود كه ظاهر ازين آيه قدرت بمعنى صحّت فعل و ترك است ، و بالجمله حق تعالى قدرت را بر مغفرت و آمرزش كسى كه خواهد مترتب ساخت ، و همچنين عذاب را ، و ظاهر است كه مغفرت و عذاب و ارادهء اينها لازم ذات واجب نيستند بلكه واقع‌اند در نشئهء آخرت كه آينده است .

دوم كريمهء « قُلِ اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ وَ تَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشاءُ » حق تعالى سيّد عالميان را امر فرمود كه دعا كن ! و بگوى : بار خدايا : « مالِكَ الْمُلْكِ » اى دارندهء پادشاهى و خداوند مملكت « تُؤْتِي الْمُلْكَ » عطا ميكنى پادشاهى « مَنْ تَشاءُ » هر كرا ميخواهى « وَ تَنْزِعُ الْمُلْكَ » و ميستانى ملك را « مِمَّنْ تَشاءُ » از هر كه ميخواهى .