كليات ( فارسى ) — الصفحة ٤١١

مطلب اول

محبوب : حق را گويند ، اعم از آنكه دوست دارند يا نه ، بلكه بيشتر از عبديت و عبوديت بود .

طالب : جوينده را گويند ، از راه عبوديت و محمدت كمال ، نه از روى دوستى .

مطلوب : حق تعالى را گويند ، كه جوينده عاجزتر از آن بود كه به دوستى منسوب بود .

عشق : محبت مفرط را گويند .

سر : جذبهء الهى را گويند ، گاه سلوك برو مقدم و گاه او بر سلوك .

پير : دوستى حق تعالى را ، وقتى كه طلب به حد تمام بود ، ازآن‌جهت كه مستحق دوستى اوست ، از جميع وجوه .

شوق : انزعاج را گويند ، در طلب معشوق ، بعد از آنكه يافت او را و باز فقدان ، به شرط آنكه اگر نيابد معشوق را انزعاج ساكن شود و ليكن عشق هم چنان باقى باشد .

اشتياق : كمال انزعاج را گويند ، در ميل كلى و طلبى تمام و عشقى مدام ، به طريقه‌اى كه يافت و نايافت يكسان شوند ، نه دريافت ساكن و نه در نايافت زياد :

بلكه حالى سرمد الى الابد و اين مرتبه‌ايست نه در اتصال مشاهده و نه در افتراق مجاهده .

حسن : كمالات را گويند ، در يك ذات و اين جز حق تعالى را نبود .

جمال : ظاهر كردن معشوق كمالات را گويند ، به جهت زيادتى رغبت و طلب عاشق .

جلال : ظاهر كردن بزرگى معشوقست ، از جهت استغنا از عاشق و نفى غرور عاشق و اثبات بيچارگى او بر روى معشوق .

لقا : ظهور معشوق را گويند ، چنان كه عاشق را يقين حاصل شود كه اوست .

شكل : وجود حق تعالى را گويند .

لطف : پرورش دادن عاشق را گويند ، بطريق مشاهدت و مراقبت .

ملاحت : بىنهايت كمال الهى را گويند ، كه هيچ كس به نهايت آن نرسد ، تا مطمئن نشود .