كليات ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٨

اندر جوهر انسان

آلتى از كرم به دو بخشيد * كه بدان نيك را ز بد بگزيد

دادش ايجاب و سلب هر تحقيق * در جهان تصور و تصديق

چون رقم بر وجود انسان راند * « اعملوا صالحا » بريشان خواند

ما همه ناقصيم و اوست تمام * ابدا ذوالجلال‌والاكرام

4830

وحدت او مقدس از تمثيل * صنعت او منزه از تحليل

من نگويم كه جان جانست او * هر چه گويم وراى آنست او

او مبراست از « هنا » و « هناك » * ز اول فكر و آخر ادراك

نيست سوى حقيقت اللّه * نفى و اثبات « لا » و « هو » را راه

هر چه ادراك آن كند افهام * يا بود در تصور اوهام

4835

گر همه مغز هست و گر همه پوست * هر چه موجود ، ازوست بل همه اوست

جز وجود خداى در دو جهان * دومين نقش چشم احول دان

امر را اوست اول و آخر * خلق را اوست باطن و ظاهر

خانهاى تن از دريچهء جان * هست روشن بنور « الرحمن »

هست او نور آسمان و زمين * پرتو نور اوست روح امين

4840

هر كرا در ميان جان نورست * مغز جانش براى آن نورست

كند اندر زجاجهء مصباح * شام مشكات را بدل بصباح

جان چو با نور هم‌نشين باشد * آهن از آتش آتشين باشد

دوست تشبيه نور كرد بنار * نيك از آن روز گشت ما را كار

چون كه معشوق روى بنمايد * بصرم را بصيرت افزايد

4845

هيچ كس زان نظر سبق نبرد * تا بنور خداى مىنگرد

گر تو كردى به چشم خويش نگاه * « انه ناظرا بنور اللّه »

چون تقرب كنى به طاعت دوست * چشم و گوش و زبان و مغز تو اوست

چون به دو گويى و به دو شنوى * پيش هستى او تو نيست شوى

چون ز خورشيد شد ضيا پيدا * چون نگردد ستاره ناپيدا ؟