فرخ نامه ( دائرة المعارف علوم و فنون و عقايد ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٥
گاو
و بسيارى منافع آدمى پيوندد .
و از هيچ‌گونه ، خجسته‌تر و زورمندتر از گاو خرما رنگ نباشد .
و اگر كسى خواهد كه شاخ گاو كژ بود راست گرداند چاره آن است كه نان / 40 / گرم چند كرّت نيك به شاخ گاو درگيرند تا نرم شود ، چنانك بايد راست كند يا خم « 1 » دهند ، و آب سرد بر آن ريزند همچنان بماند .
و اگر گاو را سرو چرب كنند بانگ نكند .
و اگر زيبق در گوش ريزند در ساعت بميرد .
( و درو خاصيتهاست . )
گوشت : جالينوس گويد گوشت گاو گران است و بدگوار و خشكى دارد و سرد باشد .
و هر كه [ را ] از خوردن گوشت گاو چاره نبود آن را به سركه و زعفران بايد پخت و قاقله و زيره و قرنفل و سداب اندر ديگ بايد كرد . پس به فانيذ شيرين كنند تا زيان نكند .
خون : اگر خون گاو بر جراحتى مالند كه خون آيد در ساعت باز ايستد .
سرگين : اگر كسى را خون از بينى آيد و باز نه‌ايستد سرگين گاو به گرم بر پيشانى بايد بست تا خون باز ايستد .
زنى كه بار دارد سرگين گاو پيش خود دود كند بار بنهد .
سرگين گاو ماده را خاكستر در ميان كنند و با روغن زيت بر نقرس نهند « 2 » درد بشود .
اگر [
a
320 ] سرگين او خشك كرده بخورد استسقا را سود دارد .
سرگين گاو و زهرهء او زير زنى دود كنند زهدان بيفگند .
سرگين گاو به گرم بر گزيدگى نهند سود دارد .
اگر زنى از حيض پاك نشود سرگين گاو بر آنجا نهند پاك شود .
زهره : هر كه را درد خايه باشد زهرهء گاو درش مالد درد بشود .
اگر زهرهء گاو با روغن سوسن زنان بخورند از حيض پاك شوند . / 41 /
اگر زهرهء گاو و آب انار ترش به گوش در چكانند درد بنشاند .
اگر زهرهء گاو بر چنگال خروس مالند بانگ كند و پر زند و نشاط آورد . « 3 »
( 1 ) . ك : جم ( چم ؟ ) ، نسخ ديگر : خم . ( 2 ) . اصل : نهد . ( 3 ) . اين قسمت در « م » نيست .