فرخ نامه ( دائرة المعارف علوم و فنون و عقايد ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٩

اسپ

و در رنگ او گردانيدن حيلت است .

اگر آب گرم كنند و بر ستور ريزند تا موى بشود مويش با رنگى ديگر آيد .

و اگر خواهند كه اسپ سپيد سياه گردد مرداسنگ ببايد گرفت و مازو و زنگار و آهك و زاج و حنا و گل خوردنى و همه به آب گرم بربايد كرد و بر ستور اندايند سياه شود .

و اگر خواهند كه ستور سياه سفيد شود اشنان نيك به آب بايد جوشانيد با ورق خرزهره و آب صافى ببايد گرفت و قليا درو كردن با مغز گوزدانگ « 1 » و بر ستور سياه ريختن كه سفيد شود .

و اگر خواهند كه سپيد ديگر باره سياه شود پوست گوز تر ببايد گرفت و پختن با مورد و سخالهء « 2 » آهن و ستور پاك شستن و اين آب برو ريختن تا سياه شود و مدت شش ماه بماند .

نيز اندرو خاصيتهاست .

گوشت : گوشت اسپ گرم بود و شكم نرم كند و معده قوى كند .

اگر كسى گوشت اسپ خورد بادهاى گرم بشكند و قوّت زيادت كند .

[ زبان ] : و از سر اسپ زبان به كار آيد ، ديگر همه نابكار بود ، و هر كه زبان اسپ خورد زبانش نيكو شود . / 33 /

مغز : مغز سر اسپ با روغن ياسمين گروهه كنند ، از آن ، و هر كجا كه بمالند موى برآرد .

اگر مغز او بخورد نادان گردد .

مغز او با بوره و انگبين و مر به آتش بجوشانند تا سخت شود و آنگاه بر جراحتها نهند سود دارد .

شير : شير اسپ ترش شده بخورند روى سرخ گرداند و نشاط آرد .

اگر زنى شير بر پنبه كند و به خويشتن برگيرد اندامش تنگ شود و دوشيزه نمايد .

و اگر با انگبين به زنى دهند تا بخورد ، به جماع لذيذ بود .

اگر شير اسپ با شكر بياميزند و گروهه كنند و هر زن كه گروهه‌اى از آن بردارد آبستن نشود .

پيه : اگر پيه اسب بر دنبل نهند يا بر ريشى كه سخت باشد نرم كند و سر باز كند .

( 1 ) . م و پ 140 : مائل ( جوزمائل تاتوره ) . ( 2 ) . پ 140 : نخاله .