فرخ نامه ( دائرة المعارف علوم و فنون و عقايد ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٥

ه

فرهيخته : آن است كه رياضت داده خوانند

نبرده : مبارز را گويند .

پيغاره : سرزنش بود .

پتياره : كارهاى بىفايده كه مردم را از كارهاى سودمند باز دارد .

ترنجيده : سخت كرده ( بود ) . چنان كه رسنى بر چيزى سخت كن گويند بترنج .

فرسوده و سوده : چيزى بود كه به روزگار نقصان يافته بود .

انگشته « 1 » : برزگر بود و اين به زبان مروست .

درخشنده و تابان و فروزنده و تابنده و درخشان و فروزان و درخشيده : همه يك معنى دارد .

خيره و سرگشته و سراسيمه : يك معنى دارد ، و خيره عجيب بود . و چون كسى در چيزى روشن نگرد چشمش تاريك‌فام شود گويند چشمش خيره شد .

غنچه : گلى بود كه هنوز نشكفته بود . / 327 /

پويه : رفتنى بود نه تيز و نه نرم .

يوبه « 2 » آرزومند ديدار .

مويه : گريستن به نظم بود .

شميده : آن است كه از گريستن بسيار نفس بر وى تنگ شود و دم به بينى باز مىكشد ، آن دم زدن را شمه خوانند و غمناك را شميده .

ساده : چيزى بود بىنقش .

رخنه : شكستگى بود .

كرشمه و ناز و عشوه و شيوه « 3 » : همه يكى است .

خميده : چوبى بود كه كج رسته باشد ، و باليده و خميده پر خم داده

خيده و چفته و كوژ « 4 » و خوهل : همه يكى است .

فرزانه : آن است كه به تازى « حكيم » گويند .

خبه و خبك : آن بود كه خويشتن را گلو گيرد تا بر دار كند .

( 1 ) . لغت فرس : انگشبه ، برهان : انگشته ، انگشبه ، انگسبه . ( 2 ) . م : بويه . ( 3 ) . ملك : كشى . ( 4 ) . ملك : كرج .