فرخ نامه ( دائرة المعارف علوم و فنون و عقايد ) ( فارسى ) — الصفحة ٨٦

گنجشك

و او را گياهى است كه چون ماده با او نسازد به منقار شاخى از آن بكند و به ماده نمايد مطيع او شود .

و آن گياهى است كه همه جايى باشد . و اگر كسى شاخى از آن بگيرد و كسى را نمايد محبت انگيزد . و شناختن آن آن است كه بيشتر بر جاى پاك رويد و پيوسته سبز باشد و در زمين پهن شده باشد و باريك ، و پيرامن شاخ برگ برآورده برگكى خرد « 1 » . اين گياه بدين صفت باشد .

( و اندرو ) خاصيت ( است ) :

هركه گنجشك با روغن گاو بريان كند و بورهء ارمنى درافگند و يك هفته از آن مىخورد ، فربه و قوى شود .

زهره : زهرهء او چند آنك « 2 » خواهد ، درهم چند آن عسل كنند و بر عورت اندايد پيش از آنكه شراب خورده باشد و با زن صحبت كند آن زن بىآرام شود و يك ساعت نشكيبد .

اگر زهرهء او بر قضيب اندايند و جماع كنند زن آبستن شود .

چنگال : چنگال او بر سركه بجوشانند و به آب پياز بر كلف مالند به يك هفته پاك شود .

بچه : بچهء او پيش از آنك موى برآرد بستاند و به روغن كنجد بياميزد و بجوشاند و بخورد آب پشت بسيار شود .

و اگر بچهء گنجشك به زنده بال و پر بكنند و ساده كنند پس در آشيان زنبور بنهند تا آن را بگزند چندانك بميرد و بر آماسد پس آن را بردارد و به روغن گاو بجوشاند ، در گاه مجامعت اگر يك قطره از آن روغن بر زير پاى مالند چندانك خواهد جماع توان كرد . و در جماع كردن بايد كه بر سر پاى بنشيند تا قوّت بيفزايد .

مغز : مغز سر هفت گنجشك با شكر بياميزد و بخورد آب پشت بيفزايد . / 102 /

و اگر بر قضيب مالند سخت شود ، و همچنين مجامعت را قوّت دهد .

و هر باد كه از سردى بود ببرد .

خايه : ( اگر ) خايهء گنجشك بگيرند و در زير سرگين كنند سه روز بعد از آن بردارند و به روغن كتان بجوشانند و بر ناسور كنند ناسور ببرد و هرگز باز نيابد .

سرگين : ( اگر ) سرگين او به آب باران در چشم كشد شب كورى ببرد .

( 1 ) . م : برگى باشد خرد . ( 2 ) . م : چند دانگ .