مفتاح الهداية و مصباح العناية ( سيرت نامه سيد امين الدين بليانى ) — الصفحة ٢١

شعر در مفتاح الهداية

محمود بن عثمان از قول شيخ نقل كرده : « اوّل كسى كه شعر گفت يعقوب پيغمبر بود ، عليه السلام . در آن هنگام كه پسران ، به نزديك او آمدند و خبر يوسف ، عليه السلام ، آوردند كه گرگ او را بخورد ، يعقوب گفت :

فصبر جميل بالّذى جئتموا به * و حبيبى إلهى فى المهمّات كافيا » 20

اشعار كتاب مفتاح الهدايه و مصباح العناية را مىتوان به هفت گروه تقسيم كرد :

1 . اشعارى كه شيخ به مناسبت از قول ديگران و با ذكر نام آنها نقل كرده است .

2 . اشعارى كه بدون ذكر نام سراينده نقل شده است . اين اشعار با اشاره به اينكه « گفته‌اند » ، « يكى از حكام ستمگر مىگفت » ، و مانند آن آمده است .

3 . اشعارى كه با تعبير « من كلامه » آورده و قطعا از شيخ است .

4 . اشعارى كه در اثناى نصايح و مواعظ آمده و محمود بن عثمان خود تصريح كرده كه آنها را از قول شيخ نقل مىكند ، با عناوين « پس گفت » ، « چون اين كلمات فرمودى گفتى » ، « اين مىگفت و مىگريست » ، « بسيار خواندى » ، « آنگاه گفتى » ، « اين بيت بسيار خواندى » ، « اين رباعى بسيار خواندى و مكرر كردى » . اين اشعار به احتمال قوى از خود شيخ است .

5 . گروه ديگر اشعارى است كه در ضمن نصايح و فرائد آمده و اشاره نكرده از كيست .

6 . ساير اشعارى كه ويژگىهاى ياد شده را ندارد و احتمالا از شيخ الاسلام يا مؤلف است .

7 . به مناسبت هايلهء ارتحال شيخ اشعارى سروده شده كه بيان‌كنندهء