شرح كشف المراد ( فارسى ) — الصفحة ٥٩١

و امّا مسأله دوّم : ( ميزان ) :

مىشوند كه اين آيه نص در اين معنا است كه در برزخ عقاب هست و همانطورى كه عذاب قبر حق است ثواب و نعمت برزخ نيز حق است و راجع به شهداء مىخوانيم وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ . . . و روايت نبوى هم در بالا ذكر شد كه القبر روضة من رياض الجنة . . .

البته در اينجا بحثهاى گسترده‌اى هست كه آيا عذاب و ثواب قبر از آن همهء انسانها است يا گروه‌هائى اصلا آن را احساس نمىكنند و بايد از روايات اين مطالب را جستجو كرد .

و امّا مسأله دوّم : ( ميزان ) :

و امّا مسأله دوّم : ( ميزان ) :

اصل ميزان از ضروريات دين است و آيات قرآن تصريح به آن نموده از جمله اينكه مىفرمايد : وَ نَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً « سورهء انبياء / 48 » و نيز مىفرمايد : وَ الْوَزْنُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ وَ مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ فَأُولئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ بِما كانُوا بِآياتِنا يَظْلِمُونَ « اعراب / 7 و 8 » .

و نيز مىفرمايد : فَأَمَّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ فَهُوَ فِي عِيشَةٍ راضِيَةٍ وَ أَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ فَأُمُّهُ هاوِيَةٌ « قارعه / 5 و 6 » پس ميزان عقلا ممكن است و شرع مقدس هم خبر از وقوع آن داده و از مسلمات است انما الكلام در بيان ماهيت ميزان است هم اقوال متكلمين و هم روايات در اين باب گوناگون است .

بزرگان معتزله گفته‌اند : در روز قيامت حقيقتا ميزان و ترازوئى نهاده مىشود كه داراى دو كفه است و بواسطه آن وزن مىشود چيزهائى كه حال انسانها را براى مردمان در آن صحنه روشن مىسازد ولى در اينكه آن چيز وزن شده چيست اختلاف دارند :