شرح كشف المراد ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٣

7 ( مسأله ) ( متولدات )

7 ( مسأله ) ( متولدات )

7 ( مسأله ) ( متولدات )

هفتمين بحث از مباحث افعال الهى پيرامون متولدات است قبل از هر سخنى مقدّمه‌اى را ذكر مىكنم و آن اينكه : فلاسفهء الهى عوالم وجود را به سه دسته تقسيم مىكنند :

1 - عالم مكونات كه عبارتست از همين عالم عناصر [ آب - باد - خاك - آتش ] و عنصريات [ مواليد ثلاث يعنى جمادات و نبات و حيوان ] .

2 - عالم مخترعات كه عبارتست از عالم افلاك و فلكيات يعنى موجودات فلكيّه كه آنها براى افلاك همانند انسان نفس ناطقه و حركت ارادى قائلند . . .

3 - عالم مبدعات كه عبارتست از عالم عقول [ مجردات ذاتيه و فعليه و يا فرشتگان ] و عالم نفوس مجرّده [ كه ذاتا مجرد ولى فعلا مادى است و محتاج به تن مىباشد ] .

و متكلمين اسلام افعالى را كه از فاعلها صادر مىگردد به سه دسته تقسيم مىكنند :

1 - فعل مباشر : و آن عبارتست از فعلى كه بدون واسطه و مستقيما از انسان صادر مىگردد مثل حركت دست و به تعبير قوشچى در ص 348 : الفعل الحادث ابتداء من غير توسط فعل آخر البته منظور روشن است يعنى فعلى كه فعل ديگر واسطه صدور و تحقق آن نيست نه اينكه اين عمل تصادفى و بدون علت تامه محقق شده خير تا اراده نباشد حركت دست مفهومى ندارد .