شرح كشف المراد ( فارسى ) — الصفحة ٢٤١

( 6 - جبر و اختيار )

اعتراف به گناه چه مفهومى دارد ؟

1 - وَ لَوْ تَرى إِذِ الظَّالِمُونَ مَوْقُوفُونَ عِنْدَ رَبِّهِمْ . . . « انعام 94 » .

2 - ما سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ قالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ . . . « مدثر 45 » .

3 - كُلَّما أُلْقِيَ فِيها فَوْجٌ . . . « ملك 96 » .

دسته دهم : آياتى كه دلالت دارند بر اينكه كافران در روز قيامت حسرت مىخورند و از كفرشان نادم مىشوند از خدا مىخواهند كه آنان را برگرداند ولى سودى ندارد و هكذا عاصيان امت اسلامى حال اگر جبر است ديگر حسرت و ندامت و تقاضاى رجعت چه مفهومى دارد ؟ .

1 - وَ هُمْ يَصْطَرِخُونَ فِيها رَبَّنا أَخْرِجْنا « فاطر 35 » .

2 - رَبِّ ارْجِعُونِ لَعَلِّي أَعْمَلُ صالِحاً « مؤمنون 102 » .

3 - وَ لَوْ تَرى إِذِ الْمُجْرِمُونَ ناكِسُوا رُؤُسِهِمْ « سجده 13 » .

4 - أَوْ تَقُولَ حِينَ تَرَى الْعَذابَ لَوْ أَنَّ لِي كَرَّةً « زمر 60 » .

و غير از آيات مذكور از آيات فراوانى كه دليل بر آزادى و اختيار مىباشند .

حال ما هستيم و دو دسته آياتى كه به حسب ظاهر با يكديگر متعارضند چه بايد بكنيم ؟ .

به نظر ما آيات دسته دوّم يعنى آنها كه ظهور در اختيار دارند بر آيات دسته اوّل از جهاتى ترجيح دارند :

1 - آيات اختيار چندين برابر آيات جبر است و عند المعارضه مقدم مىشوند .

2 - وجدان انسان هم مؤيد اين معنا است كه بشر در افعال خويش