شرح كشف المراد ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٥

( 6 - جبر و اختيار )

واجب باشد و اللازم باطل فالملزوم مثله .

بيان ملازمه : روشن است كه اگر فعلى از افعال خود ما بود وجهى ندارد كه ديگرى را بر آن شاكر باشيم بلكه بايد از خودمان متشكر باشيم .

بيان بطلان لازم : اجماعى است ، پس ملزوم هم باطل است .

جواب ما : شكر خدا نه بر خود ايمان است بلكه بر توفيق خدا و تسهيل اسباب و آماده كردن وسائل است چون ايمان ما حاصل از دعوت انبياء و ترغيب اولياء و تعليم علماء دين است و اينكه خدا ما را قدرت داده كه بتوانيم ايمان بياوريم او را شاكريم و اينها از افعال ما نيستند بلكه فعل خداوند است خلاصه خدا را بر لطف او و زمينه‌سازى او بر ايمان ما شاكريم .

دليل نهم : ادله‌اى كه تا به حال ذكر شده عموما استدلال عقلى بودند ولى دليل نهم استدلال نقلى است و آن اينكه اشاعره به آياتى چند از قرآن كه از آنها بوى جبر مىآيد و يا ظهور در جبر دارند استدلال كرده‌اند به منظور اثبات اينكه انسان مجبور است و آن آيات عبارتند از :

1 - قرآن فرموده : اللَّهُ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ يعنى خداوند آفريننده هر چيزى است و از جملهء اشياء همانا افعال بندگان است پس اللّه خالق افعال العباد .

2 - قرآن فرموده : وَ اللَّهُ خَلَقَكُمْ وَ ما تَعْمَلُونَ يعنى خدا شما را و اعمالتان را آفريده پس خالق و فاعل افعال ما خدا است .

3 - قرآن فرموده : خَتَمَ اللَّهُ عَلى قُلُوبِهِمْ وَ عَلى سَمْعِهِمْ وَ عَلى أَبْصارِهِمْ غِشاوَةٌ يعنى خداوند بر دلهاى كافران مهر زده و قادر بر ادراك حقايق نيستند پس جبر است .