شرح كشف المراد ( فارسى ) — الصفحة ١٢١

( مسأله سوم ) ( حيات خداوند )

در و التحقيق مرحوم علّامه مبحثى را عنوان مىكنند كه از ايشان تعجب است و آن اينكه : اختلاف است ميان دانشمندان كلام كه آيا صفات ثبوتيه و سلبيه هر كدام استقلال دارند ؟ و يا مرجع صفات ثبوتيه به سلبيه است ؟ و يا بالعكس در اين باره سه نظريه عنوان شده :

1 - جماعتى مىگويند : صفات ثبوتيه عموما برگشت به يك سلسله امور سلبيه دارند يعنى وقتى ما مىگوئيم : خداوند عالم است منظور اينست كه جاهل نيست ، قادر است يعنى عاجز نيست ، مريد است يعنى مكره و مجبور نيست و . . . و گرنه بيش از اين ذهن و عقل ما ادراك ندارد و در حقيقت اسناد هر صفت كماليه‌اى به خداوند مساوى با نفى ضد آن از خداوند است و گرنه لازم مىآيد كه ذات متعدد و متكثر باشد .

يكى از طرفداران اين نظريه جناب شيخ صدوق رحمه اللّه در رساله اعتقادات خود است كه مىفرمايد :

باب الاعتقاد فى صفات الذات و صفات الافعال : قال الشيخ ابو جعفر رحمه اللّه « شيخ صدوق » كلّما وصفنا اللّه تعالى من صفات ذاته فانّما نريد بكلّ صفة منها نفى ضدها عنه عز و جلّ . . .

« اين مطلب در شرح باب حادى عشر ص 68 نقل شده » .

يكى ديگر از طرفداران آن جناب فاضل مقداد شارح باب حادى عشر است كه در ص 21 مىگويد :

و ان شئت كان مجموع صفاته صفات جلال فان اثبات قدرته باعتبار سلب العجز عنه و اثبات العلم سلب الجهل عنه و كذا باقى الصفات و فى الحقيقة المعقول لنا من صفاته ليس الّا السلوب و الاضافات و امّا كنه ذاته فمحجوب عن نظر العقول و لا يعلم ما هو الّا هو .

يكى ديگر از طرفداران اين نظريه جناب علّامه حلى شارح تجريد