سفرنامه لرستان و خوزستان ( فارسى ) — الصفحة ٢٩
لرستان در روزگار شاه مرد
- ظهور قرة العين در قزوين .
- شورش ملا محمد على زنجانى در زنجان .
- شورش ملاحسين بشرويه در خراسان و مازندران .
لرستان در روزگار شاه مرد
لرستان در روزگار شاه مرد
بام زاگرس آشيان مردمى است كه از روزگاران باستان تا زمان ما همچون پاسداران راستين فرهنگ كهن ايران زمين در آنجا زيسته‌اند . امروزه اين مردم را به نام قوم لر مىشناسيم . رودخانهء خروشان دز سرزمين آنان را به دو بخش تقسيم مىكند : لرستان ، سرزمين لر كوچك ، چهارمحال بختيارى ، كهگيلويه بويراحمد و ممسنى ، سرزمين لر بزرگ . ديوارهء كور ( كبير كوه ) سرزمين لر كوچك را نيز به دو بخش پيشكوه و پشتكوه تقسيم كرده است كه لرستان كنونى تنها بخش پيشكوه آن است . برپايهء دانش زمين‌شناسى وجود چين‌خوردگىهاى منظم و موازى زاگرس ، كه در اين منطقه فشردگى آنها افزون‌تر مىگردد ، از لرستان سرزمينى كوهستانى با رشته‌كوه‌هاى موازى پديد آورده است كه تنها در فاصله ميان رشته‌كوه‌هاى آن دره‌ها و دشت‌هاى باريكى به چشم مىخورند كه پهناى گسترده‌ترين آنها ، همچون دشت سيلاخور در حوالى شهر بروجرد ، به ندرت از بيست كيلومتر مىگذرد .
اين ويژگى طبيعى به گونه‌اى اجتناب‌ناپذير بر روى جنبه‌هاى گوناگون زندگى اجتماعى ساكنان اين ديار تأثير گذاشته است و اكنون در پيش‌روى ما چون عاملى مؤثر در پژوهش رويدادهاى تاريخى مربوط به آنها رخ مىنماياند و به راستى كه بىتوجهى بدان درك تاريخ‌شان را دشوار مىسازد . بس روشن است كه چنين سرزمين بلندى ، با توجه به شرايط آب و هوايى آن ، زمينهء زندگى دامپرورى را به خوبى فراهم‌آورده‌است ، به گونه‌اى كه دامپرورى بنياد زندگى اين مردم قرار گرفته است . جستجوى چراگاه‌هاى نو ، دست يافتن و پاسدارى از آنها تا پاى جان ، . . . بنياد اين شيوه از زندگى است كه پىآمدهاى ويژهء خود را به دنبال دارد . مجموع اين پىآمدها رويدادهاى تاريخى يا مادهء تاريخ را براى ما مىسازند . افزون بر كوه‌نشينان دامپرور ، درون دشت‌ها و دره‌ها مردمى يك جانشين ، با