عيون الأنباء في طبقات الأطباء ( فارسى ) — الصفحة ٢٨٧
گفتگوهاى حارث بن كلده با كسرى
بخوريد . تا بدن شما تحمل درد را دارد بمعالجه با دارو نپردازيد و در هر ماه نوره استعمال نمايد ( آهك و زرنيخ و چيزهاى ديگر كه به آن مخلوط مىنمايند و براى ازاله مو از بدن استعمال مىشود ) ، زيرا نوره بلغم را مىبرد و زهره را هلاك مىكند و گوشت مىآورد . اگر غذا خورديد بعد از آن بخوابيد و اگر شام خورديد در لا اقل چهل قدم راه برويد ؛
ايضا از گفته‌هاى حرث بن كلده است كه گفت : تا مىتوانى از خوردن دارو دورى كن و فقط در حال ضرورت آن را استعمال نما ، زيرا دارو اگر دردى را بر طرف كند ، دردى با خود مىآورد » .
« سليمان بن جلجل گفت : حسن بن حسين بما خبر داد كه سعيد بن اموى گفت : عمويم محمد بن سعيد از عبد الملك بن عمر نقل كرد : دو برادر از قبيله ثقيف شعبهء بنى كنّه بودند ، كه نسبت بهم نهايت محبت و الفت داشتند . برادر بزرگتر به سفر رفت و سفارش زنش را به برادر كوچكتر نمود و ويرا به او سپرد . روزى چشم او بدون قصد و عمد بزن برادر افتاد . به مجرد ديدن عاشق وى شد و عشق خود را مخفى داشت . بدين جهت بيمار و روز به روز ضعيف‌تر و لاغرتر گرديد . در اين خلال برادر بزرگتر از سفر برگشت . چون برادر را به آن حال ديد طبيبان چندى ببالين او حاضر كرد و هيچ‌يك بر درد او آگاه نشدند . تا آنكه حرث بن كلده را براى عيادت برادر ببالين او آورد . حرث بن كلده كه او را ديد گفت : چشمانى بسته مىبينم و نمىدانم چه دردى است . اينك در مقام تجربه برمىآيم سپس دستور داد براى بيمار نبيذ ( شراب ) بياورند . چون نبيذ را نوشيد در او اثر كرد گفت :
الا رفقا الا رفقا قليلا ما اكوننه * ألما بى الى الابيات بالخيف ازرهنه
غزالا ما رايت اليوم فى دور بنى كنه * اسيل الخد مربوب و فى منطقه غنّه
ترجمه و مفاد آن چنين است :
با من مدارات كنيد ، مدارات كنيد من مدت كمى خواهم بود -
دردى در من است كه بايد در مگمن شير آنها را ببينم -