ديوان عطار ( فارسى ) — الصفحة ٨٨٢

حواشى و تعليقات

شهباء ( ص 730 س 10 )

بفتح اول و سكون ثانى . ع مؤنث اشهب بمعنى ماديان سفيد و سياه كه سفيدى آن غالب باشد بر سياهى آن .

شه‌مات ( ص 12 س 8 )

اصطلاح شطرنج و كنايه از شكست خوردن و باختن و نيست شدن باشد .

شين ( ص 546 س 14 )

عيب و زشتى و عيب كردن ضد زين

صاع ( ص 83 س 16 )

به عين مهمله . ع . پيمانه

صخره صما ( ص 722 س 2 )

تخته سنگ سخت .

صد چون پسر ادهم تاج و كمر اندازد ( ص 178 س 4 )

اشاره است بابراهيم ادهم كه از سلطنت چشم پوشيد و تاج و كمر زرين را بينداخت و خلعت فقر در پوشيد .

« آن سلطان دنيا و دين . . . پير وقت ابراهيم ادهم رحمه اللّه عليه متقى وقت بود . . .

او پادشاه بلخ بود و عالمى زير فرمان داشت و چهل شمشير زرين و چهل گرز زرين در پيش و پس او مىبردند . . . شبانى را ديد نمدى پوشيده و كلاهى از نمد بر سر نهاده گوسفندان در پيش كرده بنگريست غلام وى بود قباء زركشيده و كلاه معرق به دو داد و گوسفندان به دو بخشيد و نمد از او بستد و در پوشيد و كلاه نمد بر سر نهاد . . .

جامهء نجس دنيا بينداخت و خلعت فقر در پوشيد ( نقل از تذكرة الاولياء عطار چاپ ليدن ص 85 ببعد ) .

مولوى فرمايد :

« گويند همه‌كس بسر كوى تحير * مسكين پسر ادهم تاج و كمر افكند »

( غزل 640 ص 61 جزء دوم كليات شمس بتصحيح بديع الزمان فروزانفر )

« ابراهيم بن ادهم يكنى ابا اسحاق »

رجوع شود به صفوة الصفوة چاپ حيدرآباد ج 4 ص 127 .

صرصر ( ص 396 س 18 )

بفتح اول و ثالث . ع . باد سخت آواز يا باد سخت سرد

صعوه ( ص 333 س 1 )

بفتح اول و ثالث مرغى است كوچك .