ديوان عطار ( فارسى ) — الصفحة ٨٥٦

حواشى و تعليقات

ابن عطا ( ص 727 س 2 )

ابو العباس ابن عطا : يكى از شيوخ صوفيه و مشاهير زهاد گويند به شبانروزى بيش از دو ساعت نخفتى و يك‌بار ختم قرآن كردى و نيز ختمى آغازيد به قصد فهم و استنباط و چهارده سال بكشيد و بيش از نيم آن بر جاى بود كه درگذشت .

( از لغت‌نامهء دهخدا نقل از صفوة الصفوة )

اجرا ( ص 825 س 13 )

چون حساب خرج را مجرا دهند و صحيح كنند گويند كه اجراء كنند چنان كه قاضى سجل كند گويند امضاء كرد ( آ )

عطار اجرا ستان آورده كه نزديك به معناى متداول امروز يعنى امضاء و دستور يا وظيفه و حقوق گرفتن است .

ادرار ( ص 798 س 8 )

بالكسر . ع . بمعنى وظيفه .

ادريس ( ص 155 س 10 )

به گفتهء قفطى ترجمهء او در دست نيست جز آنكه او را يكى از انبياء يونان و مصر دانسته‌اند و نسب او چنين كرده‌اند : ادريس بن يا رد بن مهلائيل بن قينان بن انوش بن شيث . گفته‌اند نام او به يونانى ارميس است كه تعريب‌شدهء آن هرمس است او را هرمس الهرامسه هم گويند . عدهء ديگر گفته‌اند كه نام او در يونانى طرميس است در عبرى خنوخ كه به عربى أخنوخ شده است در قرآن ادريس آمده .

( نقل از تاريخ الحكماء قفطى چاپ ليپزيگ ص 1 ببعد )

« قوله تعالى : وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ إِدْرِيسَ « آيهء 56 سورهء مريم » .

او از فرزندان هابيل بود و عابد بود و عبادت مىكرد هزار سال و همهء خلق بت مىپرستيدند آنگاه حق تعالى او را بخلق فرستاد برسالت .

( نقل از قصص الانبياء باهتمام حبيب يغمايى ص 30 ببعد )

( براى اطلاع بيشتر رجوع شود به ابن اثير ج 1 ص 25 و مجمل التواريخ ص 184 )

اذفر ( ص 3 س 8 )

بفتح اول و سوم . ع . بمعنى : تيزبو و خالص مشك اذفر يعنى مشك تيزبوى و خالص

ارجعى ( ص 736 س 3 )

اشاره است به آيهء 28 سورة الفجر :

« يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ . . . »

ارغنون ( ص 849 س 10 )

سازى است مشهور و معروفست كه افلاطون آن را وضع كرده . ( آ )