ديوان عطار ( فارسى ) — الصفحة ٠.٨٤
كيفيت و روش تصحيح
كيفيت و روش تصحيح
كيفيت و روش تصحيح
روش مقابله و تصحيح ديوان عطّار چنين بوده است كه مصحح چهار نسخهء قديمى و معتبر مج و سل و فر و مه را اساس كار تصحيح قرار داده است و چون دو نسخهء نفيس مج و سل تاريخ كتابت دارد بيشتر مورد اعتنا و اعتماد قرار گرفته است ، به اين معنى كه مصحح در انتخاب كلمات متن هميشه رعايت اقدم « 1 » را اولى شمرده است و تا در نسخهء قديم‌تر كلماتى را بطور صريح و آشكار غلط نپنداشته يا
( 1 ) - مثلا عبارت « شعاع رويت » در غزل « جانا شعاع رويت در جسم و جان نگنجد » ( ص 131 ديوان حاضر ) از روى نسخهء قديمى مج برگزيده شده است ، در صورتى كه در سل و فر و نو « فروغ رويت » مىباشد كه با آنچه امروز متداول است ، بهتر به نظر مىرسد . و در غزل « اى عجب درديست دل را بس عجب » ( ص 8 ) در اين بيت : اى دل شوريده عهدى كرده‌اى * تازه گردان چند دارى در تعب عبارت « چند دارى در تعب » كه در متن انتخاب شده است در مج مىباشد در سل و فر و مه « چند باشى در تعب » است يا در غزل « هر كه عزم عشق رويش مىكند » ( ص 246 ) در اين بيت : سخت‌دل آهن نه بر آتش نگر * تا چگونه سرخ رويش مىكند مصراع اول در نسخهء مس به اين صورت است « سخت‌تر زاهن نه اى آتش نگر » كه بهتر به نظر مىرسد ولى در متن به صورتى است كه گذشت و از روى نسخهء اقدم نقل شده است . يا در غزل « هرگز دل پرخون را خرم نكنى دانم » ( ص 450 ) در اين بيت : با خيل گران‌جانان بنشسته‌اى و يكدم * عطار سبك‌دل را خرم نكنى دانم مصراع اول در نسخهء مس بدين صورت است « با خيل گران‌جانان بنشينى و خود يكدم » كه بهتر به نظر مىرسد ، ولى صورت قديم‌تر را حفظ كرده‌ايم و به همين ترتيب در تمام موارد .