ديوان عطار ( فارسى ) — الصفحة ٧٠٢

1

در دست چرخ مصقلهء « 1 » ماه نو نهد * تا اختران آينه‌گون را دهد جلا

در پاى اسب شام كند « 2 » اطلس شفق * در جيب تُرك صبح « 3 » نهد عنبر صبا

گفتى كه آفتاب مگر ذرّه ذرّه كرد * بر كهكشان زمرّد و مرجان و كهربا

با هيبتش كه زو قدرى ماند از قدر * احكام خويش جمله قضا مىكند قضا

سبحان قادرى كه بر آيينهء وجود * بنگاشت از دو حرف دو گيتى كما يشا

چون بركشيد آينهء كلّ كاينات * عرش آفريد ثمّ على العرش استوى

بر عرش ذرّه ذرّه خداوند مستويست * چه ذرّه‌اى در اسفل و چه عرش بر علا

در جنب حق نه ذرّه بود ظاهر و نه عرش * وانجا كه اوست جاى نيابى ز هيچ جا

چون هيچ جاى نيست كه او نيست جمله اوست * چون جمله اوست كيستى آخر تو بينوا

تو نيستىّ و بستهء پندار هستيى * پندار هستى تو ترا كرد مبتلا

از كوزه نيم ذرّهء سيماب چون برفت * نه در خلا بماند اثر زو نه در ملا

يك‌ذرّه سايه‌اى و تو خواهى كه آفتاب * در بركشى رواست ببر دركشى هلا

اى از فناى محض پديدار آمده * اندر بقاى محض كجا ماندت بقا

خواهى كه در بقاى حقيقى رسى بكل * از هستى مجازى خود شو بكلّ فنا

در نافه دم چو نيستى خود صواب ديد * پرمُشك شد ز نافه دم آهوى خطا

چيزى كه پى نمىبرى از پى مد و بسى « 4 » * وز خود مكن « 5 » قياس و ازين بيش درميا « 6 »

بس سر كه همچو گوى درين راه باختند * بس مرغ تيزپر كه فروشد درين فضا

خاموش باش حرف كه مىگويى اى سليم * حرمت نگاه دار چه پندارى اى گدا

گر سرّ كار مىطلبى صبر كن خموش * تا صبر و خامشيت رساند بمنتها

گر تو زبان بخايى و خونش فروبرى * در زير پرده با تو نگويند « 7 » ماجرا

لبيك عشق زن تو درين راه خوفناك * و احرام درد گير درين كعبهء رجا

( 1 ) - فى : مشعله ( 2 ) - فى و نو : كشد ( 3 ) - نو : ترك روز ( 4 ) - فى : از پى بسى مرو ( 5 ) - نو : بكن قياس ( 6 ) - فى : قياس حق و پيشتر ميا ( 7 ) - نو : بگويند