ديوان عطار ( فارسى ) — الصفحة ٣٥٧

442

ور كار ز كفر و دين برونست * گم گرد نه اين طلب نه آتش

هرگه كه فريد اين چنين شد * هم نام مجوى و هم « 1 » نشانش

442

442

هر مرد كه نيست امتحانش * خوابى و خوريست در جهانش « 2 »

مىخفتد و مىخورد شب و روز * تا مغز بود در استخوانش

فربه كند از غرور پهلو * تا نام نهند پهلوانش

مرد آن باشد كه همچو شمعى * آتش بارد ز ريسمانش

از بس‌كه در امتحان كشندش * پيدا گردد همه نهانش

چون پاك شود ز هر چه دارد * آنگاه نهند در ميانش

صد مغز يقين دهندش آنگاه * در پوست كشند از گمانش

تا هيچ فريفته نگردد * ايمن نبود ز مكر جانش

چون پاك شد از دو كون كلّى * آيند دو كون ميهمانش

نقديش بود كه مثل نبود * در هفت زمين و آسمانش

دانى تو كه آن چه نقش يابد * تا خرج كنند جاودانش

تو جوهر مرد كى شناسى * ناكرده هزار امتحانش

در هر صفتش بجوى صد بار * در علم مبين و در عيانش

گر قلب بود بدر برون كن * ور نى بنشين بر آستانش

مردى كه ترا به خويش خواند * در حال ز پيش خود برانش

وان مرد كه از تو مىگريزد * گنجيست درون خاكدانش

وان كو نگريزد از تو با تو * چون باد ز پس شوى دوانش

اين هم رنگست و مىتوان كرد * رسواى زمانه هر زمانش

( 1 ) - مس : مجو وهم ( 2 ) - مج و سل و فر و مه : اين غزل را ندارد . مس : دارد