سرگذشت تهران ( فارسى ) — الصفحة ٦٦
قصر جهان‌نماى نياوران معروف به صاحبقرانيه يا كاخ نياوران
گرجى و فيروز ميرزا ، سران سپاه محمد شاه ، شكست خورده ، دستگير و به تهران فرستاده شد .
حسين على ميرزا در تهران به دستور محمد شاه در برج نوش زندانى شد تا اينكه اندكى بعد در سال 1251 ( ه ق ) به بيمارى و با درگذشت « 1 » .
منوچهر خان گرجى سردار سپاه محمد شاه
منوچهر خان گرجى سردار سپاه محمد شاه
چون نام منوچهر خان گرجى به ميان آمد ، بىمناسبت نيست كه اشاره‌اى نيز به ماجراى وى داشته باشيم . گفته مىشود كه امروز نيز در خيابان پانزدهم خرداد نزديك چهارراه گلوبندك هنوز كوچه‌اى به نام « كوچه منوچهر خان » و تكيه‌اى نيز به همين نام وجود دارد كه اين تكيه نيز گويا از بناهاى او باشد .
منوچهر خان گرجى ، ملقب به معتمد الدوله ، از اسيرانى بود كه آغا محمد خان از تفليس به ايران آورد . به گفتهء فريزر « 2 » منوچهر خان كه ازدواج كرده و پدر هم شده بود ، در هجده سالگى اسير جنگى شد و با وحشىگرى خواجه‌اش كردند . بعدها او و خسرو خان گرجى - كه او نيز به سرنوشت منوچهر خان دچار شده بود - هر دو به خدمت شاه درآمده ، به رغم بلايى كه برسرشان آمده بود ، از وفادارترين و محرمترين خادمان دربار شاه شدند « 3 » .
در تاريخ عضدى آمده كه منوچهر خان گرجى ملقب به معتمد الدوله . . . به مقامات مهمى چون ايچ‌آقاسىباشى - خواجه‌باشى - و ايشيك‌آقاسى - رئيس تشريفات - رسيد و سپس با عنوان وزارت ، همراه يحيىميرزا به گيلان و بعد با همين عنوان به اتفاق سلطان محمد ميرزا سيف الدوله به اصفهان رفت . در زمان محمد شاه نيز مأمور سركوبى عموهاى ياغى او كه مدعى سلطنت بودند ، شد . وى سپاه حسين على ميرزا فرمانفرما را درهم شكست و پس از تسخير شيراز وى را دستگير كرده به تهران فرستاد . در پايان عمر بالاستقلال حكومت اصفهان را داشت .
منوچهر خان در سال 1263 ( ه ق ) درگذشت « 4 » .
قصر جهان‌نماى نياوران معروف به صاحبقرانيه يا كاخ نياوران
قصر جهان‌نماى نياوران معروف به صاحبقرانيه يا كاخ نياوران
كاخ نياوران شميران بنا به نوشتهء اعتماد السلطنه كه نخست جهان‌نماى نياوران نام داشت و سپس
( 1 ) - تاريخ عضدى ، ص 251 . ( 2 ) . Fraser ( 3 ) . سفرنامهء فريزر معروف به سفر زمستانى ، جيمز بيلىفريزر ، ترجمهء دكتر منوچهر اميرى ، ص 120 . ( 4 ) - تاريخ عضدى ، ص 55 و ص 243 - 244 ، نقل به اختصار .