سرگذشت تهران ( فارسى ) — الصفحة ٦٥
وجه تسميه برج نوش
برج نوشين يا برج نوش
برج نوشين يا برج نوش
برج نوشين يا برج نوش نيز يكى ديگر از بناهاى ساخته شده در دوران فتحعليشاه است . اين برج در خيابان سوم اسفند كه امروز سرگرد سخايى نام دارد ، قرار داشته است . بر اساس نقشهء حاجى نجم الدوله اين خيابان در واقع از تعريض « كوچهء برج نوش » به وجود آمده است « 1 » .
برج نوش تا اوايل سلطنت پهلوى اول همچنان در جنوب غربى بانك ملى برپا بود ولى بعدها عمارت و برج را خراب كردند و بناهاى ديگرى جاى آن ساختند « 2 » . به گفتهء مهدى قلى خان هدايت برج نوش از بيرون كاشىكارى بود « 3 » .
وجه تسميه برج نوش
وجه تسميه برج نوش
آغا محمد خان به هنگام تأسيس سلسلهء قاجار ، بدرخان زند را كور كرد . بعدها فتحعليشاه دختر او را كه نوش‌آفرين خانم باشد ، به ازدواج خويش درآورد « 4 » . در تاريخ عضدى آمده است :
« نوش‌آفرين خانم هم طرف محبت خاقانى واقع شده است . برج نوش كه از آثار حضرت خاقان است ، به محبت اين خانم احداث و به اسم او ناميده شده است « 5 » . »
در سال 1243 ( ه ق ) ، هنگامى كه فتحعليشاه پس از شكست از روسها و از دست دادن شهرهاى قفقاز از جبههء جنگ به تهران باز مىگشت نامه‌اى با پريشانى خاطر از زنجان به سليمان ميرزا ، پسر سىوچهارم خود ، نوشت و او را به نزد خود احضار كرد و ضمن آوردن اين بيت كه :
آن شكرخند كه بر نوش دهانى دارد * نه دل من كه دل خلق جهانى دارد
به وى گوشزد نمود كه نوش‌آفرين را هم به همراه خود بياورد . « 6 »
پس از مرگ فتحعليشاه ، برج نوش مدتى نيز زندان حسين على ميرزا ملقب به فرمانفرما ، پنجمين پسر فتحعليشاه و عموى محمد شاه ، بود كه ادعاى سلطنت كرد ولى از منوچهر خان
( 1 ) . غرب خيابان فردوسى جنوبى ، سيد عبد اللّه انوار ، در كتاب تهران ، ج پنجم و ششم ، ص 90 . ( 2 ) . رجال دورهء قاجار ، ج 6 ، ص 278 . ( 3 ) . خاطرات و خطرات ، ص 1 ، يادداشت 1 . ( 4 ) . رجال دورهء قاجار ، ج 6 ، ص 278 . ( 5 ) . تاريخ عضدى ، ص 21 . ( 6 ) . رجال دورهء قاجار ، ج 2 ، ص 278 و تاريخ عضدى ، ص 21 .