سرگذشت تهران ( فارسى ) — الصفحة ٥٣
شياديهاى حاجى ميرزا آغاسى
آقا خان نورى ، جزء باغهاى سه‌گانهء آن سوى خندق شمالى شده .
مهمترين اتفاقاتى كه در باغ نگارستان رخ داد
مهمترين اتفاقاتى كه در باغ نگارستان رخ داد
دوازدهم صفر 1250 ( ه ق ) برابر با 20 ژوئن 1834 ( م . ) ، روز مهمى براى اهالى باغ باشكوه نگارستان بود . در اين روز محمد ميرزا پسر عباس ميرزاى نايب منصب در باغ نگارستان ولايت عهدى يافت . جالب آنكه مجلس ولايتعهدى محمد شاه در باغ نگارستان در زمانى برگزار شد كه فتحعليشاه پنجاه و نه ( 59 ) پسر داشت !
جلوس محمد شاه بر تخت شاهى نيز رخداد تاريخى ديگرى است كه در باغ نگارستان اتفاق افتاد . وى در روز 22 شعبان 1250 ( ه ق ) برابر با 24 دسامبر 1834 ( م . ) در باغ نگارستان بر تخت سلطنت نشست . البته بر تخت نشستن محمد شاه حاصل سخت‌كوشى قائم‌مقام فراهانى براى رساندن وى به سرير پادشاهى بود . « 1 »
چنان كه در صدر التواريخ آمده است :
« قائم‌مقام خيلى زحمت كشيد و تدبيرات نمود و خود را با اكثر مردم دشمن ساخت تا اين راه را هموار نمود و جسوران و داعيه‌جويان را به جاى خود نشاند . » « 2 »
شياديهاى حاجى ميرزا آغاسى
شياديهاى حاجى ميرزا آغاسى
قائم‌مقام پس از فراغت از به تخت نشاندن محمد شاه آنقدر غرق در اصلاح امور مملكت شد كه از فساد رخنه كرده در خلوت محمد شاه ، اخلاق فاسد درباريان و مهمتر از همه رياكاريها و توطئه‌هاى ميرزا آغاسى غافل ماند . حاجى آغاسى كه يكى از شيادان بنام تاريخ سياسى ايران و نقطهء مقابل قائم‌مقام و اصلاحات او به شمار مىرود ، « 3 » در رسالهء عروضيه تأليف قائم‌مقام به خوبى معرفى شده است .
وى پس از مرگ محمد شاه قاجار ، در نامه‌اى به مسيو كلمبارى « 4 » - يكى از اعضاى فارسىدان سفارت فرانسه در تهران - مىنويسد :
( 1 ) . نقل به مضمون از مقالهء باغ نگارستان ، نوشتهء استاد سيد عبد اللّه انوار در كتاب تهران ، ج 4 سال ، 1373 . نيز كتاب باغهاى ايران و كوشكهاى آن ، تأليف دونالد ويلبر ، ترجمهء مهين‌دخت صابر ، ص 184 - 185 ، بنگاه ترجمه و نشر كتاب 1348 . ( 2 ) . صدر التواريخ ، محمد حسن خان اعتماد السلطنه ، به كوشش محمد مشيرى ، پ ص 133 . ( 3 ) . سياستگران دورهء قاجار ، خان ملك ساسانى ، ج 2 ، ص 52 . ( 4 ) . E . Colombari