سرگذشت تهران ( فارسى ) — الصفحة ٤٧٤

قحطى در دوره ناصرى

قحطى در دوره ناصرى

قحطى در دوره ناصرى

يكى ديگر از وقايعى كه در دوره ناصر الدين شاه رويداد بلاى قحطى بود كه مانند هميشه دود آن به چشم مردم عادى و نادار رفت .

در اين دوره دوبار قحطى بزرگى در تهران و برخى از شهرهاى ايران رويداد كه غير از عوامل طبيعى چون خشكسالى يا حوادث طبيعى عوامل انسانى نيز بطور عمده در آن دست داشتند .

بدينگونه كه ثروتمندان و صاحبان نفوذ از هرطبقه و قشرى مقادير زيادى غلات از قبيل گندم و جو و برنج را در انبارهاى خود احتكار كردند تا به بهاى زيادترى بفروشند .

اين قحطيها يكى در سال 1277 ( ه . ق ) برابر با 1239 خورشيدى و 1860 ميلادى و ديگرى در سال 1288 ( ه . ق ) برابر با 1250 خورشيدى و 1871 ميلادى بود .

در مرآةالبلدان كه نوعى گزارش رسمى دولتى است درباره اين قحطى سكوت اختيار شده و تنها به اين جمله بسنده شده كه : « در دار الخلافه باهره و در اصفهان جنس و غله تسعيرى دارد و از ساير ولايات ممالك محروسه به اين دو ولايت گندم و برنج و غيره حمل مىنمايند . » « 1 »

اما در كتاب « حقايق الاخبار ناصرى » تا اندازه‌اى به اين قحطى اشاره شده كه درخور توجه مىباشد . محمد جعفر خورموجى ذيل حوادث سال 1277 ( ه . ق ) مىنويسد : « از سوانح اين سال اين كه چون در سال قبل به‌سبب عدم‌نزول باران حاصل زراعت شتوى اطراف دارالخلافهء طهران در نهايت قلت بود . لهذا كمى آذوقه سبب زيادتى عسرت و ضيق معيشت متوطنين دار الخلافه آمد . غلايى هايل و بلايى نازل حادث شد . از موقف خلافت حكم محكم شرف صدور يافت كه سى چهل هزار خروار غله از غلات ديوانى ولايات به دار الخلافه حمل شود .

ولى چنان اتفاق افتاد كه در اين زمستان به خلاف سابق ، برف و باران در نهايت كثرت ، سرما و بوران در غايت شدت ، از اواسط شهر رجب تا اواخر رمضان ( از اواسط دى ماه تا اواسط

( 1 ) - مرآةالبلدان . مجلد 2 و 3 ، ص 1372 ( وقايع سال 1277 )