سرگذشت تهران ( فارسى ) — الصفحة ٣٦٤
مدارس و تكاياى قديميه تهران
مىپيمود . اين مراحل برحسب اختلاف استعداد ميان 16 تا 25 سال طى مىشد .
در اينجا بد نيست فهرست‌وار به ذكر مدارس قديمه تهران به ترتيب تاريخى آن مىپردازيم .
البته پاره‌اى از اين مدارس اكنون از بين رفته‌اند . « 1 »
الف - مدارسى كه تاريخ تأسيس آنها مربوط به پيش از عهد قاجاريان است :
مدرسهء امامزاده زيد : اين مدرسه از متعلقات امامزاده زيد بوده است .
مدرسهء چال : اين مدرسه در پشت بازار كفش‌دوزان قرار داشته است اما اكنون از اين مدرسه اثرى برجا نيست .
مدرسهء حكيم‌باشى در ارك : اين مدرسه را مدرسهء مهدعليا هم مىگويند ، چون مهدعليا مادر ناصر الدين شاه در آنجا تعميراتى كرده است .
مدرسهء محمديه : اين مدرسه در بخش 9 تهران واقع بود .
مدرسهء چال حصار : اين مدرسه در محل درخونگاه واقع بود . از اين مدرسه نيز اكنون اثرى برجاى نيست .
مدرسهء رضائيه : اين مدرسه در غرب خيابان سيروس در بخش 9 واقع بود . اين مدرسه به ملا آقا رضا فيروزآبادى منسوب است كه در سال 1117 ( ه . ق ) درگذشت .
ب - مدارسى كه به عهد قاجاريان و پيش از ناصر الدين شاه تأسيس شده‌اند :
مدرسهء دار الشفا : اين مدرسه روبه‌روى جلوخان شمالى مسجدشاه قرار داشت .
ميرزا ابو الحسن جلوه در اين مدرسه درس حكمت مىداده است .
مدرسهء پامنار : اين مدرسه در محلهء پامنار واقع بود .
مدرسهء حكيم : اين مدرسه در عودلاجان واقع بود .
مدرسهء رضا قلى خان : در محل تكيهء رضا قلى خان در بخش 4 قرار داشت .
مدرسهء ميرزا صالح : ذكر اين مدرسه در كتاب المآثر و الآثار بدين‌گونه آمده است :
« شيخ زين العابدين هزار جريبى فقيهى نبيه بود و در طهران به مدرسه ميرزا صالح امامت مىكرد . » « 2 »
( 1 ) . طهران در گذشته و حال ، ص 305 - 306 . ( 2 ) . المآثر و الآثار ، ص 303 .