سرگذشت تهران ( فارسى ) — الصفحة ١٣١
صدرات ميرزا آقا خان نورى
صدرات ميرزا آقا خان نورى
صدرات ميرزا آقا خان نورى
پس از كشته شدن ميرزا تقى خان اميركبير ميرزا آقاخان نورى بر صندلى صدارت نشست . وى كه صدارتش هفت سال به طول انجاميد به گفتهء اعتماد السلطنه براى قبول صدارت دو عهد از ناصرالدين شاه گرفت . يكى اعدام ميرزا تقى خان و ديگرى امنيت جانى در موقع عزل براى خودش . « 1 »
مهديقلى هدايت در اين باره نويسد :
« ميرزا آقا خان اعدام امير را شرط قبول صدارت كرد و بيشتر وزراء و امراء ، ( زالوهاى مملكت ) موافقت كردند . « 2 » »
در كتاب خاطرات ليدى شيل نيز آمده است :
« شاه سابقا با تحت الحمايگى او [ ميرزا آقا خان نورى ] به‌وسيلهء دولت انگليس با طيب خاطر موافقت كرده بود . » « 3 »
دراينجا پيش از آنكه به دنبالهء نوشته ليدى شيل بپردازيم بد نيست توضيح كوتاهى در اين باره بخوانيم :
ميرزا آقا خان نورى قبلا ، يعنى در زمان محمد شاه قاجار ، به‌علت حرفها و حركات ناشايست و اختلاس از اموال ديوانى تنبيه و به كاشان تبعيد شده بود . وى پس از مردن محمد شاه از تبعيد فرار كرد و در تهران متوسل به « مهدعليا » مادر ناصرالدين شاه شد . اما چون از غضب صدراعظم جديد ، اميركبير ، درامان نبود به سفارت انگليس پناهنده شد و خود را تحت حمايت آنها درآورد .
ليدى شيل در ادامهء سخنش مىگويد :
« و اكنون احساس مىكرد كه اگر صدراعظم آينده همچنان تحت الحمايهء دولت انگليس باقى بماند ، عنقريب از صورت وزير درآمده به يك پادشاه حقيقى تبديل خواهد شد . براى حل اين مشكل ، شاه دست به يك روش معمول زد . به‌اين‌ترتيب كه ميرزا آقا خان را مدت سه روز در قصر سلطنتى محبوس كرد و از او خواست كه به‌تنهايى در مورد قبول صدراعظمى شاهنشاه يا ادامه دادن به نوكرى سفير انگليس تصميم بگيرد . . . سرانجام [ ميرزا آقا خان ] براى تعيين تكليف
( 1 ) . صدرالتواريخ . اعتماد السلطنه ، ص 237 . ( 2 ) . خاطرات و خطرات ، مهديقلى هدايت ، مخبر السلطنه ، ص 57 . ( 3 ) . خاطرات ليدى شيل . ص 222 - 223 .